هنوز سه هفته تا 15 اسفند و روز درختکاری باقی مانده ولی مسئولان شهری قم در اقدامی نمادین ولی البته تاثیرگذار، طرح کاشت نهال توسط دانشآموزان را شروع و برای این کار هم مدرسه دخترانه «شرف» واقع در منطقه سه شهری قم را انتخاب کردند.
در کنار این مدرسه، بوستانی به نام نسیم وجود دارد که مجموعه این مدرسه و بوستان در مجاورت میدان آزادگان هستند؛ شهرداری منطقه و همچنین اداره کل آموزش و پرورش استان قم در اقدامی هماهنگ و با همکاری یکدیگر، طرح کاشت نهال توسط دانشآموزان دختر مدرسه شرف را به مرحله اجرا درآوردند که با استقبال بسیار خوب مسئولان مدرسه و دانشآموزان روبهرو شد. هر یک از دختران نوجوان شرکتکننده در این طرح به نوعی خوشحالی خود را ابراز میکردند زیرا احساس میکردند در آینده شهرشان و پاکی هوای قم نقش خواهند داشت؛ شادی آنها وقتی بیشتر شد که فهمیدند به نام هر یک از آنها یک نهال کاشته شده و شناسنامه درختان هم به نام دانشآموزان صادر میشود.
در مورد این طرح با سید محمد موسویمنش شهردار منطقه 3 قم به گفت وگو نشستیم و او در این زمینه گفت: «نهالهای ون و کاج در قالب این طرح و توسط 220 نفر از دانشآموزان غرس شد.
حقیقت امر این است که این اقدام علاوه بر تاثیرگذاری در حوزه فرهنگسازی، خاطرهای زیبا برای دانشآموزان بجا میگذارد ضمن اینکه این طرح وعده شهردار قم در بازدید از این مدرسه بود که در اواخر بهمن ماه به آن جامه عمل پوشانده شد».
به راستی درختکاری آن هم در فصل انتهایی سال که به زودی شاهد بهار طبیعت و نو شدن همه چیز خواهیم بود تا چه میزان میتواند موجب خرسندی یک شهروند شود وقتی میبیند در لطیف شدن هوای شهرش و کاهش آلودگی سهمی داشته است؟ در جواب باید گفت اینگونه اقدامات فرهنگساز، نه فقط یک کار نمادین، بلکه گامی در راستای ترویج سبک زندگی اسلامی – ایرانی هستند چه اینکه تا گذشتهای نه چندان دور، در همه خانههای ایرانی میشد ردی از طبیعت را یافت، درختی یا باغچهای کوچک که مجموع آنها موجب سرسبزی محیط شهری میشد و هوا هم پاکتر از حالا بود؛ امروز به ازای هر چند نفر در یک شهر مانند قم، یک اتومبیل سواری وجود دارد در حالیکه این نسبت در گذشته بسیار کمتر بود و به جای آن به جای هر نفر یک درخت کاشته شده بود.
در مورد درختکاری احادیث و روایات فراوانی در اسلام وجود دارد و درختان از ارزش زیادی برخوردارند تا آنجا که نبی مکرم اسلام(ص) در روایتی فرمودهاند: «نزد من شکستن شاخهای از درخت همچون شکستن بال فرشتگان است» و در جای دیگر می فرمایند «خداوند درخت را برای انسان آفرید، از اینرو او باید درخت را بکارد، آن را آبیاری کند و در حفظ آن بکوشد».
همچنین نقل است که هرگاه ایشان قصد داشتند سپاهی را برای جهاد با دشمنان اعزام کنند آنها را دعوت میکردند و نزد خویش مینشاندند و میفرمودند: «با نام و یاد خدا و در راه او بر آیین رسول او به جهاد بروید و درختی را قطع نکنید مگر آن که ناگزیر باشید» که این سفارش به عدم قطع درختان حتی در میانه جنگ و جهاد، ناشی از اهمیتی است که دین اسلام برای فضای سبز و محیط زیست انسانی از نظر سلامت و صحت قائل است.
حتی در برخی روایات از درخت به عنوان صدقه جاریه یاد شده تا آنجا که امام جعفر صادق(ع) در روایتی فرمودند: «6 چیز پس از مرگ مؤمن به وی رسد؛ فرزندی که برای او آمرزش بخواهد و قرآنی که از او بماند (قرائت شود) و نهالی که بکارد، چاهی که حفر کند و صدقه جاریه و سنت و روش پسندیدهای که پس از وی بدان عمل شود» به این معنا که کاشت درختی که مردمان آینده از آن استفاده کنند دارای اجر و ثوابی خواهد بود که پس از مرگ هم به انسان تعلق میگیرد.
در نظام جمهوری اسلامی نیز که سعی بر این است تمام قوانین، کارهای اجرایی و حتی نامگذاری روزها بر اساس دستورات دینی و اسلامی باشد روزی به نام درختکاری در تقویم تعیین شده است؛ در ایران، روز 15 تا 22 اسفند ماه به عنوان «هفته منابع طبیعی» نامگذاری شده که نخستین روز این هفته یعنی 15 اسفند «روز درختکاری» است البته در دیگر کشورها نیز روزی به این نام وجود دارد زیرا هر انسان عاقلی در مییابد درختان و گیاهان هستند که جزو سرمایه های اصلی زمین محسوب شده و اگر وجود نداشته باشند هوایی نیز برای تنفس در اختیار آدمی نخواهد بود.
در مورد اهمیت درختکاری و توسعه فضاهای سبز با محوریت کاشت نهال به ویژه درختان مثمر با رامین ایمانیان کارشناس منابع طبیعی و فضاهای سبز شهری به گفتوگو نشستیم.
وی میگوید: «در روایات اسلامی به مواردی بر میخوریم که ائمه اطهار(ع) بر کاشت درختان میوه تاکید کردهاند از جمله حدیثی از حضرت محمد(ص) که می فرمایند ما مِن رَجُلٍ یَغرِسُ غَرساً إلاّ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِنَ الأجرِ قَدرَ ما یَخرُجُ مِن ثَمَرِ ذلِکَ الغَرسِ یعنی هر که نهالى بکارد، خداوند به مقدار میوهاى که از آن درخت به دست مىآید، در نامه اعمال او پاداش مىنویسد؛ یا در روایت دیگری از امام صادق(ع) که قطع درختان میوه را یکی از عوامل عذاب الهی بر میشمارند. مجموعه این روایات و همچنین بررسیهای علمی در دورههای مختلف نشان میدهد کاشت درختان مثمر باید در اولویت توسعه فضاهای سبز جنگلی باشد البته با توجه به اقلیم گرم و خشک قم، میتوان برخی دیگر از گونههای درختی را نیز کاشت که حداقل سرسبزی دائمی را به قم هدیه دهند از جمله کاج و سرو که از دیرباز در شهر ما کاشته میشدند ولی تاکید بر کاشت چنین درختهایی صحیح نیست.
شهرداری قم طی چند سال اخیر به این مهم توجه داشته و میبینیم که به عنوان مثال محوطهای را در اطراف جاده قم – کاشان و در نزدیکی مسجد مقدس جمکران به کاشت درختان مثمر مانند توت، انجیر و انار اختصاص داده و همچنین در برخی بوستانهای قم هم این کار در حال انجام است. به هر حال به عنوان یک کارشناس عقیده دارم درختان مثمر باید جزئی از فضای سبز جنگلی قم باشند و حتی به صورت پراکنده در بوستانهای شهر هم شاهد کشت آنها باشیم و البته در کنار آن، فرهنگسازی هم صورت بگیرد که مردم به مقدار نیاز و به موقع از میوههای چنین درختانی استفاده کنند».
توسعه فضاهای سبز جنگلی در شهری کویری مانند قم یک نیاز اساسی به شمار میرود؛ در سالهای گذشته احداث و گسترش بوستانهایی مانند غدیر و علوی که اکنون محل دائمی تفریح و گذراندن اوقافت فراغت و آخر هفته قمیها شدهاند این ضرورت را بیش از پیش آشکار میسازد که در دل این کویر خشک، باید فضاهایی به وجود آورد که علاوه بر تاثیری که در پاکی هوا دارند، تفرجگاههایی برای روزهای تعطیل و گذراندن بی حاشیه اوقات فراغت قمیها نیز به وجود آورند.
از بین رفتن بسیاری باغهای قدیمی و اتفاقا مثمر در قم رخدادی تاسفبار بود که امید است با تلاش و کوششی همگانی و نیز همدلی میان مردم و مسئولان، شاهد احیای بوستانها و باغهایی باشیم که طراوت گذشته را به قم بازگردانند.
منبع:خبرگزاری فارس قم