سامانه الکترونیکی جامعه محیط زیست

 

در علیصدر، غاری با قدمت ۱۹۰ میلیون سال از دوران ژوراسیک چه می‌گذرد؟

اندر احوالات غار!

علیصدر که به دلیل ویژگی‌های منحصر به فردش از دید زمین‌شناسان به غار زنده شهرت دارد، در دامنه‌ی شمالی زاگرس، در عمق ارتفاعات کبودرآهنگ در استان همدان واقع است. غاری فاقد گاز سمی و موجود زنده! در واقع نوری وجود ندارد که موجودی رشد کند. غاری که به بیان لومنز، جز ۱۰ غار برتر دنیا به لحاظ بازدید و مهم‌ترین غار نمایشی دارای استعداد قایقرانی است. غاری با ۷۰۰ هزار بازدید سالانه! دمای آب ۱۲ درجه سانتی‌گراد و خنثی و دمای غار ۱۶ درجه سانتی‌گراد! دارای آب استریل و فاقد مواد سمی در گذشته… اما حالا چه؟ اکنون در غار چه می‌گذرد؟ غاری که با دی اکسید کربن حاصل از فعالیت آتشفشان‌ها شکل گرفت، امروزه با ازدحام دی‌اکسید کربن موجود چه می‌کند؟ در حیات درون آن چه می‌گذرد؟

مدیریت غیر اصولی در غار و خطر نابودی تنها غار تالابی ایران:

ورود صنعت و بشر به نقاط بکر دنیا همواره برای طبیعت تنش‌زا و پراسترس بوده، تنشی که اگر درمان نشود شاید منجر به حذف گوشه‌ای از تاریخ تکامل شود. در گذشته چنین انگار می‌شد که در غار حیات وجود ندارد اما امروزه با ورود صنعت، وضع فرق می‌کند.

نور، مهم‌ترین عامل رشد جوامع بشری وارد عرصه می‌شود، توسط پروژکتورهای روشنایی! ورود نور مساوی است با ظهور حیات… ظهور جلبک‌ها! وجود صخره، جلبک و قارچ و همزیستی بین قارچ و جلبک، گلسنگ‌ها را پدیدار می‌کند. گلسنگها برای حیات احتیاج به صخره دارند گیاهانی با ریشه‌های سطحی که صخره را تجزیه کرده و خاک را تولید می‌کنند و منجر به حفظ رطوبت می‌شوند. افزایش عمق خاک، پیدایش گیاهانی با ریشه عمیق‌تر را در پی دارد، که ادامه چنین روندی باعث ظهور خزه‌ها و گیاهان علفی و آبزی در جای جای اکوسیستم می‌شود.

ورود گونه های مهاجم با رفت و آمد به غار توسط لباس و کفش، سبب تخریب آهک‌ها و تغییر فضای داخلی غار شده و حذف دکوراسیون و جذابیت آن را در پی دارد. سقف دو جداره‌ و وارونه‌ی غار در اثر ورود مواد شیمیایی و آلی استقامت خود را از دست داده و لایه‌های نازک‌تر ریزش می‌کنند. ورود آب‌های سطحی از بالا دست غار به درون، احتمال ایجاد آلودگی در مسیر و ورود آلاینده‌ها و تغییر اکوسیستم غار را به دنبال دارد. ورود زباله‌های اسیدی سبب خوردگی بلورها می‌شود. اگر برای حذف جلبک‌ها از بخار آب استفاده شود که چنین نیز بوده است، این بخار آب اضافی با دی‌اکسید کربن موجود واکنش داده و  محیط را هرچه بیشتر اسیدی می‌کند که این محیط اسیدی نیز به نوبه‌ی خود بلورهای ظریف سطح دیواره را نابود می‌کند. در ثانی بقایای جلبک‌ها، اسیدهای آلی را تولید می‌کند… ورود مواد آلی و خروج آب از حالت استریل، پیدایش موجودات تک سلولی و در ادامه گیاهان آبزی را سبب می‌شود.

ظرفیت روزانه‌ی غار را بین ۵۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ نفر بیان می‌کنند! تصور کنید هر نفر مقداری دی اکسید کربن وارد جو بسته غار کند، این گاز اضافی همراه با نور حاصل از لامپ‌های روشنایی حجم عظیمی از گاز را وارد غار می‌کند البته این حجم گاز سبب افزایش دما نیز می‌شود. واقعاً برآورد ظرفیت برد توریسم یک غار تا این حد سخت می‌باشد یا منافع افراد و شرکت‌ها مهم‌تر از نابودی یک چرخه‌ی پویا است!؟

غار علیصدر یک اثر ملی است، درحالی‌که شرایط نگهداری از یک اثر ملی در آن رعایت نمی‌شود و در حال نابودی است. غاری که یک اثر طبیعی جهانی است و به تمام انسان‌های زمین فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص تعلق دارد.

اوج توالی، همیشه به سمت ایجاد یک جنگل پیش می‌رود، اگر ظرفیت برد توریسم، ورود آلاینده‌ها، رشد جلبک‌ها و غیره و غیره مشخص نشود، امکان حذف چرخه‌ی فعلی و تکاملی غار وجود دارد. حذف استالاکتیت‌ها و استالاگمیت‌های آهکی که مظهر هنر و تجلی حضور خالق خویشند. در واقع بخشی از تاریخ تکاملی این بخش از جهان نابود می‌شود. و اگر این پدیدها کنترل نشوند آیندگان بجای غار آبی، با مرداب و جنگل آبی سر خواهند کرد. شاید جنگل ژوراسیکی که در فیلم‌های هالیوودی ساخته می‌شود روزی در این غار شکوفا شود. شاید قرن‌ها بعد…