سیزدهم فروردین روز انس با طبیعت
روز پیروزی ایزد باران بر دیو خشکسالی اَپوش
جامعه محیط زیست - داریوش خاکسار: روز طبیعت (سیزدهبهدر) سنت ایرانیان باستان به مناسبت پیروزی ایزد باران بر دیو خشکسالی اَپوش میباشد. و از قبل از اشو زرتشت (۱۸۰۰ قبل از میلاد) مرسوم بوده، چنانکه در کتاب "از نوروز تا نوروز" پژوهش و نگارش آقای کوروش نیکنام (نمایندهٔ مجلس زرتشتیان) ص ۴۱ و ۴۲ آمده. «سیزدهم روز از ماه فروردین، تیر یا تِشتَر نام دارد. ایزد تیر یا تشترکه در اوستا، یَشتی هم به نام آن وجود دارد ایزد باران است و در باور پیشینیان پیش از آشو زرتشت برای این که ایزد باران در سال جدید پیروز شود و دیو خشکسالی نابود گردد باید مردمان در نیایش روز تیر ایزد از این ایزد یاد کنند و از او در خواست باریدن باران نمایند. در ایران باستان پس از برگزاری مراسم نوروزی سیزدهم که به ایزد باران تعلق داشت مردم به دشت و صحرا و کنار جویبارها میفتند و به شادی و پایکوبی میپرداختند و آرزوی بارش باران را از خداوند مینمودند. اکنون هم رزتشتیان از بامداد روز تِشتَر ایزد و فروردین ماه، سفره نوروزی را بر میچینند، خوردنیها و مقداری آجیل و شیرینیهای باقیمانده در سفره نوروز را با خود به طبیعت میبرند، و شِشه سبزههای موجود در سفره را با خود برمیدارند و به دشت و صحرا و کنار چشمهها یا آبهای روان میروند. سبزهٔ خود را در کنار جویبارها به آب روان میسپارند و آرزو میکنند که سالی پربرکت و خرم داشته باشند. تا پسین آن روز را بیرون از خانه هستند و در طبیعت و میان سبزه و صحرا به شادمانی میپردازند. (توضیح: در اسطورههای ایرانی، ایزد باران همواره بهصورت اسبی با دیو خشکسالی که دیواپوش نام دارد در جنگ و مبارزه است و اگر تیر ایزد پیروز شود، باران میبارد و چشمهها میجوشند و رودها روان میگردند و سرسبزی را به ارمغان میآورند.) برگرفته از: کتاب از نوروز تا نوروز، پژوهش و نگارش: کورش نیکنام، انتشارات فروهر، ۱۳۷۹، ص۴۱-۴۲.
سیزدهم فروردین را روز انس با طبیعت نام نهادهاند. در این روز باید به خودمان و کودکانمان بیاموزیم با طبیعت مهربان و در حفظ ذخایر اکولوژیکی میهن عزیزمان کوشا باشند. طبیعت سرمایه اصلی همه نسلهاست و تک تک ما موظفیم برای حفظ آن بکوشیم. تلاش کنیم تصویر فاجعه بار جادههای کشورمان که مملو از زباله است با همت جمعی از اذهان زدوده شده و سرسبزی و پاکیزگی جای آن را بگیرد.
حفظ طبیعت فقط به این معنا نیست که توجه کنیم در این روز زبالههای خود را رها نکنیم و حتماً کیسههایی برای جمع کردن پسماند مواد غذایی همراه داشته باشیم. حفظ طبیعت، گستردهتر از فقط همین یک مقوله است. نیاز داریم هم خودمان یاد بگیریم و هم به اطرافیان و فرزندانمان آموزش بدهیم موارد زیر را رعایت کنند:
در روز طبیعت، تا جایی که میتوانیم غذاهای آماده که نیازمند پخت مجدد نیست را همراه داشته باشیم و در صورت نیاز به آتش، حتیالامکان از زغال آماده استفاده کنیم. از شکستن هرگونه سرشاخه درختان خودداری کنیم و حتماً خاکستر آتش را نیز با آب و خاک خاموش کنیم، همچنین از روشن کردن آتش در کنار درختان خودداری کنیم و بهترین کار هم همراه داشتن گاز پیک نیکی است.
بیاییم در سراسر کشور مراقب رودخانهها، چشمههای آب و مراتع بوده و از رهاسازی مواد شوینده و سمی و نیز انبوه زبالهها در این مناطق و روی فضاهای سبز و چمنزارها و نیز سوزاندن زبالهها در طبیعت بشدت پرهیز کنیم.
مواد شوینده بزرگترین دشمن طبیعت هستند، آلوده شدن رودخانهها به مواد سمی و نیز تشعشعات ناشی از دفن و سوزاندن زبالهها تهدید جدی برای سلامت محیط زیست است که با دقت در جمعآوری زبالهها در روز سیزده بدر میتوان بزرگترین و مؤثرترین اقدام را در راستای سلامت محیط زیست کشور انجام داد.
همچنین در این روز از شکار و صید حیات وحش خودداری کنیم. عدم حمل هرگونه سلاح، تبر، اره و تور صیادی همواره از توصیههای مکرر دلسوزان محیط زیست به مردم بوده است.
اگر ناچاریم در ایام سیزده بدر در سفر و جاده باشیم در مناطق جنگلی یا مناطقی که تابلوی عبور حیوانات اهلی یا وحشی وجود دارد، با کمترین سرعت ممکن رانندگی کرده و مراقب حیوانات بیپناه باشیم.
از تخریب آشیانه پرندگان و مسدود کردن محل زندگی حیوانات وحشی خودداری کنیم و به جای شکار حیوانات و به جای چیدن گلها و گیاهان، از آنها عکس بگیریم و سالها از دیدن آن عکسها لذت ببریم.
خانوادهها باید مراقب کودکان خود نیز باشند تا به خاطر تفریحات خود لانههای حیوانات و پرندگان را تخریب نکنند و از غلتاندن سنگ و نوشتن یادگاری روی آنها دوری کنند.
امسال ان جی اوهای حافظ محیط زیست 250 هزار کیسه زباله در سراسر استانهای ایران توزیع کردهاند تا مردم پس از پایان روز سیزدهم فروردین زبالههای خود را در آنها قرار داده و به مخازن زباله شهرداریها منتقل کنند. به این مهم توجه کنیم و زبالههای خود را به هیچ عنوان در طبیعت رها نکنیم.
بیاییم دیده بان طبیعت سرزمین خود باشیم و برای حفظ محیط زیست سرزمین پهناور ایران، همه احساس مسئولیت کنیم و به متخلفان تذکر بدهیم.