سامانه الکترونیکی جامعه محیط زیست

 

فارس دارای جاذبه‌های طبیعی و تاریخی و مذهبی بسیاری است که تا کنون ۲۹۰ جاذبه گردشگری در استان فارس شناسایی شده‌است که به طور متوسط ۱۲ جاذبه در هر شهرستان وجود دارد. فارغ از آثار تاریخی و باستانی آن که برخی از آنها شهره جهانی دارند، جاذبه های طبیعی فارس هم در جای خود دیدنی و جذاب است به طوری که برخی از این اماکن در فصول تابستان و زمستان هم برای خود مشتریان پا به قرصی دارد.

استان فارس بی تردید یکی از مقصدهای اصلی مسافران نوروزی است. این استان با آب و هوای لطیف و بهاری با جاذبه های طبیعی و تاریخی فراوان هر ساله پذیرای میلیون ها مسافر از اقصی نقاط کشور و حتی جهان است. فارس، استانی است چهار فصل است که اگر در غرب آن یعنی سپیدان، مسافران در پیست پولادکف اسکی می کنند، در جنوب استان یعنی لار و لامرد دیگر کم کم بایستی کولر روشن کرد.

نقاط زیبای زیست محیطی استان پهناور فارس را در چند مورد نمی توان خلاصه نمود ولیکن از بین ده ها مورد می توان به بهشت گمشده در مرودشت، دشت گل ارونه ( مریم گلی) ، لایزنگان داراب ماسوله جنوب، آبشار مارگون در سپیدان، «تنگ بوان» نورآباد بهشت اربعه ایران، تنگ براق اقلید، پارک ملی بمو در شیراز و دشت لاله های واژگون در خسروشیرین آباده .  

کوه ها

از مهم‌ترین کوه‌های استان می‌توان به کوه بل با ۳۹۴۳ متر ارتفاع، کوه گر با ۳۱۰۹ متر ارتفاع، خرمن کوه با ۳۱۸۳ ارتفاع، کوه تودج با ۳۱۵۰ متر ارتفاع، کوه ختابان بوانات با ۳۳۶۲ متر ارتفاع، کوه قلات بوانات با ۲۵۵۰ ارتفاع و کوه قند یله با ۲۳۵۰ متر ارتفاع اشاره نمود.

تنگ‌ها و دره‌ها

دره‌ها و تنگ‌های مشهور استان فارس عبارتند از: تنگ چوگان کازرون، تنگ خانی، تنگ الله اکبر، تنگ بستانک (بهشت گمشده)، تنگ براق، تنگ ایج، تنگه لای تاریک، تنگ استهبان، تنگ پلنگان، تنگ لای زنگان، تنگ غنیبی، تنگ لی‌حنا، تنگ ابوالحیات، تنگ هرایرز (ممسنی)، تنگ بوان (ممسنی)، تنگ زی طشت، تنگ جزین یا گزین، تنگ حاجی‌آباد (جویم در نیمروز فارس) و تنگ خرقه.

رودخانه‌ها

از مهم‌ترین رودخانه‌های استان، می‌توان به رودخانه‌های، شادکام، فهلیان، تنگ شیو، قره آغاج، شش پیر، پیرآب، کر، سیوند، آغاج، چوبخله، شور جهرم، شور لار، مهران شور، پلوار، خشک، موند (مند)، گله دار، رودبال، اسیر، شاپور کازرون و اوجان اقلید اشاره کرد.

 

از آبشارهای معروف استان آبشار دشتک ابرج، آبشار مارگون و آبشار رحمت آباد جویم را نام برد.

چشمه‌ها

چشمه‌های طبیعی و چشمه‌های آب گرم عبارتند از چشمه ریچی، چشمه خارگان، چشمه بالنگان، چشمه قدمگاه، چشمه چویو، چشمه سرچشمه جویُم، چشمه ساسان، چشمه ابوالمهدی، چشمه شش‌پیر، چشمه پلنگان، چشمه جونجان (جونون)، چشمه محمد رسول‌الله، چشمه بناب قادرآباد، چشمه آتشکده، چشمه تنکاب، چشمه حنیفقان، چشمه آب‌گرم سراب بهرام، چشمه اسرا، چشمه برم‌هیر، چشمه براق، چشمه تاسک، چشمه حاجت، چشمه سراب‌سیاه، چشمه سراب‌دختران، چشمه سراب‌اردشیر، چشمه کان‌زرد، چشمه تزنگ، چشمه له‌یاسی، چشمه غنیبی، چشمه مهارلو، چشمه آبریز جبل، چشمه نباتی، چشمه انجیرک، رباط، چشمه سرگ‌چینه، چشمه نیگی، چشمه یاقوتی، چشمه سرو نخودی، چشمه گنجینه، چشمه میل‌اژدها وچشمه مودگان که به دلیل آب درمانی و تفرجگاهی از نظر صنعت گردشگری و گذراندن اوقات فراغت از اهمیت بسیاری برخوردار هستند.

«بهشت گمشده» در مرودشت

 بهشت گمشده یا تنگ بستانک یکی از جاذبه های شگفت انگیز طبیعی ایران است که در منطقه کامفیروز و در فاصله 120 کیلومتری شمال غربی شیراز قرار دارد. این بهشت در حوضه ی آبخیز سد درودزن واقع شده و سالیانه 33 میلیون متر مکعب آب از آن می گذرد. تابستان‌های خشک دارد و زمستان‌های بسیارسرد آن‌ با برف و یخبندان همراه است.

 

یکی از ویژگی‌های این پدیده طبیعی بستر سنگی کف دره است که رویشگاه درختان چنار، گردو و گیاهان سایه پسند است. این درختان درفضای کم نور تنگ بستانک برای دسترسی به نور،دررقابت هستند و قامت بلند و تاج پوشش به هم پیوسته‌ای دارند.

 

وجود روستاهای زیبای جنوب تنگ بستانک مانند ساران و کهکرون با چشمه های زیبا و سابقه ای هزاران ساله از جاذبه های این منطقه می باشد.

 

مسیر دسترسی به تنگ بستانک از میان روستاهای بیضا و کامفیروز و کوچه باغ ها مزارع و باغات اولین جاذبه ای است که گردشگران درسفر به بهشت گمشده تجربه می کنند منظره بدیع دریاچه  سد درودزن در مسیر جاده جنگل های انبوه بلوط معماری روستا های منطقه در کنار مزارع وسیع و شالیزارها ی سر سبز تا ورودی بهشت گمشده انسان را  مشایعت می کند از این نقطه کوچه باغی نسبتا وسیع و رویایی  در پیچ و تاب رودخانه ای زیبا تا محل ابشار تنگ بستانک ادامه می یابد اینجاست که انبو هی از جنگل چنار در تنگه ای نه چندان باریک به همراه پیچ و تاب روسوباتی از جنس اهک یکی از شگفت انگیز ترین چهره های طبیعت را به نمایش می گذارد  به راستی که بهشت چنین جایی باید باشد امتداد این مسیر پیاده رو از بستر رودخانه تا روستایی بکر در نقطه ا ی دور از ذهن زیبایی و جذابیت این منطقه را تکمیل میکند.

«لایزنگان» داراب ماسوله جنوب

 تنگ لای زنگان در غرب روستایی به همین نام و در 75 کیلومتری شرق شهرستان داراب قرار گرفته است. در شرق داراب منطقه جنگلی پوشیده از باغ های گل رز قرار دارد که به دره لای زنگان معروف است. این دره با برخورداری از آب فراوان باغ های سرسبز و سایر چشم اندازهای طبیعی یکی از گردشگاههای دیدنی شهرستان داراب به حساب می آید. طول این تنگ در حدود 9 کیلومتر است و ارتفاع آن در ابتدای تنگ 1900 متر و در انتها 2600 متر است. دسترسی به تنگ لای زنگان از طریق جاده داراب به فورگ، جاده فرعی شهرک لای زنگان و سپس روستای لای زنگان امکانپذیز است.

 

لایزنگان روستایی کوهستانی با ارتفاع 1900 متر از سطح دریا است. این روستا از شمال به شهرستان نی ریز، از جنوب به روستای نوایگان و قلعه بیابان، از شرق به کوهستان بخش رستاق و از شمال غرب به روستاهای شکرویه و مروارید متصل است و در جنوب شرقی استان فارس و شرق داراب قرار دارد. روستای لایزنگان از مناطق مهم پرورش گل محمدی در کشور است. بالغ بر 6000 هکتار گلستان دیم محمدی و حدود 600 هکتار گل محمدی آبی در این منطقه کشت می شود. هر ساله جشنواره گل محمدی در اواخر اردیبهشت ماه همزمان با شروع شکوفا شدن گل محمدی و چیدن گل  در روستای لایزنگان انجان می گیرد. از دیگر محصولات مهم روستا می توان به انجیر، بادام، گردو، آلوزرد، انار، مویز، هلو، پرتقال، نارنگی، توت، گوجه درختی، شلیل، شفتالو، زردآلو و... اشاره کرد.

آبشار مارگون در سپیدان

آبشار مارگون یکی از زیبا‌ترین آبشارهای کشور است که در مجاورت شهر سپیدان و در مرز استان فارس و استان کهگیلویه و بویراحمد واقع شده است. بعد از جاده ماشین رو، تا آبشار چند دقیقه پیاده روی لازم است که این راه هموارسازی و سیمانی شده است. اطراف این آبشار در فصل بهار بسیار سرسبز و دیدنی است.

مسیر این آبشار و روستاهای اطراف در فصل زمستان برف گیر بوده و گاهی راه‌های ارتباطی کاملا قطع می‌شود. این آبشار در حقیقت سرچشمه رودخانه است و در بالای کوه هیچ رودخانه‌ای نیست، بلکه از بدنه دیواره صخره‌ای کوه، بیش از چند هزار چشمه وجود دارد که آب از آن‌ها به بیرون ریخته می‌شود. از این حیث این آبشار هم بزرگ‌ترین و هم مرتفع‌ترین آبشار چشمه‌ای در جهان است.

 

همچنین در ادامه مسیر رودخانه انبوه درختان، باغات سیب و... به چشم می‌خورد. رودخانه حاصل از این چشمه‌ها بسیار پر آب بوده و تا سپیدان امتداد دارد.

هیچ رودخانه‌ای در بالای این آبشار وجود ندارد. البته تصویر بالا تنها بخش قله آبشار است و آبشار بسیار عظیم‌تر از تصور است به طوریکه ارتفاع آن نزدیک بیش از ۱۲۰ متر و عرض آن حدود ۴۰۰ متر تخمین زده می‌شود. هر چند آبشار چشمه، ابعاد مشخصی ندارد زیرا هر روز چشمه‌ای جدید در حاشیه آبشار ایجاد شده و‌گاه نیز چشمه‌ای آبش کم یا قطع می‌شود.

 

آب این آبشار در گرم‌ترین فصل سال بسیار خنک و زیر ۱۰ درجه است، اما به علت جوشان بودن این آب، مانند آب چشمه، رفتن در آن یا نوشیدنش هیچگونه عارضه‌ای مانند پا درد یا سرما خوردگی به دنبال ندارد.

 

«تنگ بوان» نورآباد بهشت اربعه ایران

 تنگ بوان در جنوب شرقی شهرستان نورآباد در حاشیه جاده فرعی نورآباد به جاده اصلی شیراز-اردکان واقع شده است. این گردشگاه به علت نزدیکی به جاده اصلی، در محور چهار استان فارس، بوشهر، خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد قرار گرفته و امکان دسترسی ساکنان شهرهای پر جمعیت این استان ها را در فاصله زمانی مناسب فراهم می آورد. زیر حوزه آبخیز وسیع و منطقه جنگلی پر باران بالادست این تنگ، موجب فراوانی آب شیرین و گوارای تنگ بوان شده است، به طوری که در طول سال (به ویژه در فصل بهار) از روی اغلب دیواره های صخره ای تنگ، آبشارهای زیبا سرازیر می شوند.

این منطقه پر آب، از زمان های قدیم محل ییلاقی طوایفی از عشایر ممسنی بوده که به باغ داری و دام داری می پرداخته اند. درختان گردوی تنومند باغ های این منطقه، عمری طولانی دارند. بعضی از این درختان تا شعاع 10-15 متری از ورود نور آفتاب به زیر درختان جلوگیری می کنند. اختلاف درجه حرارت این تنگه با نورآباد در روزهای گرم تابستان، گاه به بیش از ده درجه سانتی گراد می رسد. منطقه نور آباد ممسنی از مناطق گرمسیر محسوب می شود و میانگین درجه حرارت آن در تابستان در حدود 30 درجه سانتی گراد بالای صفر است. با این وجود تنگ بوان با دمای حدود 20 درجه سانتی گراد از توانمندی گردشگاهی قابل توجه در جذب گردشگران برخوردار است. از دیگر مزایای این تنگ، راه ارتباطی آسفالته آن است. تنگ بوان منطقه سردسیری نورآباد ممسنی است که محل ییلاق عشایر منطقه است.

 

تنگ براق اقلید

تنگ براق در شمال روستایى به همین نام در منطقهٔ کامفیروز، تقریباً روبروى آبشار مارگون قرار دارد. این تنگ، محل عبور یکى از شاخه‌هاى اصلى آب سد درودزن است. این رودخانه دیواره کوه را بریده و شکافی با دیواره‌هایی عمودی به پهنای چهل متر و در حدود صد متر بلندی در کوه بوجود آورده‌است. این تنگه در میان انبوه درختان سربه فلک کشیده با چشمه‌های متعدد و رودخانه‌ای خروشان، غارهای زیبا، آبشارها، آبچک‌ها و ستونهای آهکی معلق مناظری بدیع و چشم نواز را به وجود آورده‌است. منطقهٔ‌ مورد نظر به صورت دره‌اى عمیق و زیبا بین دیوارهاى صخره‌اى قرار دارد و قسمت انتهایى آن بن‌بست است. مجموعه آب‌هاى بالادست این منطقه با عبور از یک دشت، در شکافى عمیق سرازیر مى‌شود و آبشارى زیبا پدید مى‌آورد. در دیوارهٔ صخره سمت چپ تنگ، غارى زیبا پدید آمده است که منشأ آهکى دارد و از سقف آن، آب به صورت قطرات باران به کف غار مى‌ریزد. دیواره و سقف غار پوشیده از خزه است. تنگ براق از سطح دریا ۱۹۴۰ متر ارتفاع دارد و آب و هوای آن در بهار و تابستان معتدل و در پاییز و زمستان سرد است. ارتباط شیراز با تنگ براق از سه طریق امکان‌پذیر است.

- از طریق منطقهٔ کامفیروز و با عبور از دشت کامفیروز و مناطق جنگلیِ امتداد جادهٔ‌ خاکی. منطقهٔ کامفیروز به دو بلوک کمهر و کاکان و سرحد چهاردانگه متصل مى‌شود. بعد از روستاى تنگ براق، جاده بن‌بست است. بخشى از راه آن سوى روستا به طرف تنگ، جادهٔ ماشین‌رو ندارد.

- از طریق جادهٔ سپیدان - کمهر و کاکان و چوبخله که راه ارتباطى مناسبى دارد.

- از طریق راه ارتباطى سرحد چهاردانگه که این جاده به شهرستان‌هاى اقلید، آباده و در نهایت به جادهٔ اصلى شیراز - اصفهان مرتبط مى‌شود. این مسیر امکان دسترسى شهرستان‌هاى شمالى و شمال شرقى فارس و استان‌هاى مجاور را به این منطقه میسر مى‌سازد.

پارک ملی بمو در شیراز

پارک ملی بمو که در شمال شهر شیراز قرار دارد، با نزدیک به 45 هزار هکتار در سال 1341 به عنوان منطقه ی ممنوعه شناخته شد. این عنوان بعدها به منطقه ی حفاظت شده، پارک وحش و سرانجام در سال 1349 به پارک ملی تغییر یافت. قله بم که 2700 متر ارتفاع دارد بلندترین قسمت پارک به شمار می آید در میان سه رشته کوهی که در جهت شرقی – غربی کشیده شده اند دشتهایی وجود دارد که مکانی برای زیست آهوان محسوب می شود همچنین قوچ ها و میش های زیادی در دامنه های این کوهها وجود دارند. از دیگر حیوانات این پارک می توان به پازن وحشی و بز اشاره کرد که محل زیست آنها بیشتر در پرتگاههای صخره ای است.

 هوای معتدل منطقه و میزا بارش مناسب باعث شده پارک بمو دارای پوشش گیاهی شامل 300 نوع گیاه باشد و همین پوشش مناسب باعث جمع شدن گروههای از قوچ، میش، آهو، بز و یازن و همچنین درندگانی مانند گرگ پلنگ گربه ی جنگلی، شغال روباه و کفتار در این پارک بشود از دیگر گونه های حیات وحش این پارک می توان به پرندگانی چون عقاب طلایی هما کوکر دال و به خصوص دسته های بزرگ کبک و تیهوی کنار چشمه ها اشاره کرد پارک ملی بمو همچنین یکی از مراکز بازدیدهای علمی و تحقیقاتی برای پژو هشگران به حساب می آید.