نویسنده: محمود رستمی تبار
هرسال در شهرستان پاوه شاهد حضور گونه ای از ملخ نسبتا بزرگ و رنگینی در اوایل اردیبهشت تا اوایل تابستان هستیم. حاشیه جاده ها بویژه مسیر پاوه باینگان حد فاصل شهر بانه وره تا سه راه روستای لاران ” پیر پرچن » بهترین محل برای دیدن این نوع ملخ می باشند. که گروهی از ملخ ها برای خوردن بدن ملخ کشته شده ای برگرد آن جمع می گردند و خود با عبور خودروی غذای همونوعان دیگری می گردند.
ولی این نوع تجمع در نواعی فاقد پوشش گیاهی و خشک جهت یافتن مکان مناسب برای تخم ریزی است. تجمع ملخ ها و کشته شدن آنها توسط خودروهای عبوری موجب ایجاد بوی تعفن و ناخوشایندی می گردد.
شاخصه این گونه از ملخ «راه رفتن کند» و «پرش های کوتاه» و بعضا غیر ارادی بعلت جثه نسبتا بزرگ و بالهای ناقص بوده و به همین علت در غرب به آن ملخ (Lubber) یا دست و پا چلفتی با نام علمی( Romalea microptera) می گویند. گرچه این نام برای همه چهار نوع از این گونه ملخ صدق نمی کند , ولی ملخ منطقه ما از همین نوع است.
تخمگذاری یک ماه بعد از بلوغ شروع می گردد. هر ماده ۱ تا ۳ بار تخم گذاری کرده و در هرنوبت ۲۵ تا ۵۰ تخم درون یک پوسته یا « Pod» را در درون مناقذی تا عمق ۵ سانتیمتری قرار می دهد و بوسیله بزاق مخصوصی پوشش می دهد.
در فصل زمستان دمای منفی ۱۵ درجه سانتیگراد برای از بین رفتن تخمها در این عمق از زمین مورد نیاز است. بعد از گذراندن یک فصل نسبتا سرد با گرم شدن هوا ملخ ها سر از تخم بیرون می آورند. هرچه هوا گرمتر باشد زمان تولد نمفها نیز سریعتر است. بنابراین گرمایش زمین و تغییر اقلیم در افزایش این نوع ملخ در منطقه ما نقش مهمی دارد. . نمف (نوزاد) این حشره سیاه با خطوطی زرد بوده و بعد از یک ساعت یا بیشتر قرمز شده و سپس متمایل به قهوه ای شده و نهایتا رنگ در بالغ ها تثبیت می گردد.
طول بدن نر به ۶ سانتیمتر و اندازه ماده به ۸ سانتیمتر می رسد. گرچه انواع ملخ در همه جا یافت می گردند ولی این ملخ در آمریکا بیشتر در جنوب شرق یافت می شود. این ملخ همه نوع گیاهی را می خورد و مهمترین ضرر آن آسیب رساندن به مزارع انسان می باشد. گرچه در بسیاری از نقاط دنیا انواع مختلف ملخ قابل خوردن بوده و از نظر دین اسلام نیز حلال تلقی می گردند ولی این گونه ملخ به علت تولید نوعی سم آلکائیدی که دارای بوی مشمئز کننده ای است خوراکی نبوده و معمولا اگر پرنده ای از آن تغذیه کند خواهد مرد. هرچند این سم برای انسان کشنده نیست. این نوع سم موجب می گردد که حیوانی که آین ملخ را به دهان برگیرد, فورا آن را قی نماید. بنابراین این نوع ملخ دشمنان بیولوزیک کمتری دارد.
راه مبارزه با این نوع ملخ برخی از حشرات محدود و طبیعی بوده و جمع آوری و مکانیکی با تورهای مخصوص صید پروانه بویژه در ابتدای سربرآوردن گروهی از تخم بهترین راهکار می باشد.
هرچند کاربرد سموم شیمیایی می تواند راه مبارزه تلقی گردد, ولی گستردگی حوزه حضور این ملخ و پوشش گیاهی و وفور آنها نه تنها کارایی آن را به حداقل کاهش می دهد بلکه موجب آسیب های جدی به محیط زیست و سایر گونه های گیاهی و جانوری شده و در واقع مضار سم پاشی از منافع آن بیشتر خواهد بود. که قبلا در مطلبی تحت عنوان « لطفا سمپاشی نکنید” این مضار درج شده اند.
بی اثر بودن این نوع سمپاشی غیر اصولی در مزارع اطراف روستای داریان ( آنهم در کنار سرچشمه آب روستا) قابل مشاهده است. امید است کارشناسان حوزه حشره شناسی با مطالعه بر روی این گونه ها که می روند به آفت های گسترده تبدیل شده و سراسر منطقه را دربرگیرند و ممکن عواقب بهداشتی را نیز بدنبال داشته باشند در ارائه راهکارهای مناسب و اصولی برای حذف یا بهره برداری از آنها با این دیدگاه که هیچ موجودی بیهوده آفریده نشده است گام بردارند.
در قرآن کریم دوبار از ملخ نامبرده شده است و یکبار بعنوان آفت از آن ذکر شده و در جای دیگر برای تشبیه خروج کفار ازقبر بکار رفته است. و امام علی علیه السلام در خطبه ۱۸۵ نهج البلاغه، انسان ها را به شگفتی های موجود در ملخ توجه می دهد و می فرماید: ” و اگر بخواهی درباره ملخ سخن بگویی بگو که خداوند برای او دو چشم سرخ رنگ و دو حدقه همچون دو قرص ماه آفریده و گوش پنهان و دهان مرتب و متناسب به او بخشیده است.
خداوند برای او حسّ قوی و دو دندان که با آنها (ساقه و شاخه گیاهان و برگ های درختان را) می چیند و دو داس که با آنها (ساقه ها و برگ های مورد نظر را) می گیرد، قرار داده است. کشاورزان برای زراعت خود، از آنها می ترسند، ولی هرگز قادر بر دفع آنها نیستند . اینها همه در حالی است که تمام پیکر او به اندازه یک انگشت باریک نیست.”