عنوان: تاثیرروانی نماهای شهری برکیفیت زندگی شهروندان دوشنبه 21 دی 1394
اولین چیزی که هنگام ورود یک شهر به شهر نظر او را جلب میکند و به دید او وسعت میبخشد سیمای شهر میباشد.یعنی تمامی اجزا شهر که در آن وجود دارند.از جمله نمای ساختمان ها،اساسیه و مبلمان شهری،فضا های شهری و...(زیبایی و رضا زاده76:1389) تکنولوژی خواسته یا ناخواسته تغییرات عمیقی را درهمه سطوح زندگی بشری ایجاد نموده است وبه طبع آن شهرها درحال تجربه تغییراتی درساختار فضایی-کالبدی-اجتماعی شان هستند.به دنبال این تغییر وتحولات در ساختار ادراکی انسانها نیز تغییراتی صورت گرفته است.
عوامل اجتماعی
مباحث اغلب اینگونه برداشت میشود که مکانیسم تکنیکی سیستم ادراک انسان تشابه زیادی به مکانیسم وسایل تکنیکی مانندرادیو وکامپیوتر وغیره دارند.از این مباحث ممکن است این نتیجه گیری نادرست بشود که سیستم ادراک انسان مثل این دستگاها با مقادیر قابل اندازه گیری و تکنیک های قابل باز سازی کار میکند،در حالی که چنین نیست و این بخش در توضیح همین مطلب است.تجربه ما از کلیسا بعد از یک مراسم ازدواج با تجربه ما از همان کلیسا پس از یک مراسم تدفین با هم اختلاف اساسی دارند. پس میبینیم که ادراک ما تنها نتیجه دریافت و تجزیه و تحلیل تحرکات ارگان های حسی نیست . سه عامل بسیار مهم دیگر نیز در این فرایند نقش اساس دارند:
الف_ وضع روحی انسان در آن لحظه و حال وهوای محیط در زمان ادراک.مثل مراسم ازدواج یا تدفین.
ب_خلق و خوی شخصی که چیزی از نقش گرفته و ساخته شده از تمامی تجربیات وقایع گذشته شخص بیننده.افق ذهنی،هوشیاری وتمامی آنچه که شخص آموخته است جزیی از این خلق و خو به حساب می اید.
ج_عوامل موروثی و ضمینه اجتماعی_روانی یعنی عواملی که نه از طریق یاد گرفتن به وجود آمده اند نه از راه تجربه،مجموع این عوامل و خلق و خوی شخصی سبب به وجود آمدن شخصیت فرد میگردد. از مجموعه اطلاعات و علاعم دریافت شده ابتدا یک انتخاب انجام میشود،سپس طرح واره ها تشکیل میگردند.فرآیند تشکیل طرح واره تابعی است از مجموعه محفوظات و تحت تاثیر عوامل روانی_اجتماعی است.
فرهنگ وسبک
هرجامعه ای با هر سیستمی که اداره شود وهر نوع ایدئولوژی که بر آن حاکم باشد دارای اهداف وآرمان های خاص خود می باشد.وظیفه اصلی فرهنگ نمایش این ایده های ذهنی است بوسیله نمود اشکال عینی ،در فراینداین استحاله معماری نقشی اساسی بعهده دارد.هرمان موتسیوس (Hermann Muthesius)یکی از اولین نظریه پردازان ورک بوند (Werkbund)آلمان در سال 1911 چنین می نویسد.(معماری وسیله واقعی سنجش فرهنگ یک ملت بوده وهست.هنگامی که ملتی میتواند مبل ها ولوستر های زیبا بسازد اما هر روزه بدترین ساختمان ها را میسازد،
هماهنگی وتعادل
بین انسان واثرش هماهنگی وجود دارد واین مهمترین مسئله است.(لوکوربوزیه) هماهنگی اصطلاحی است که در اغلب علوم طبیعی واقلیم ازآن صحبت می شود.در زیبا شناختی ،منظور از هماهنگی یا (هارمونی)نظمی است که بین اجزا تشکیل دهنده یک پدیده وجود دارد.هماهنگی یکی از ارکان اصلی زیبا شناسی معماری است وحوزه عمل آن به هیچ وجه محدود به ابعاد فضانمیشود.مواد،رنگ ها،جنس،طرح ظاهری وغیره همگی باید با یکدیگر همخوانی داشته باشند ونیز لازم است که تابع نظمی برتروفراگیر باشند هماهنگی در ادراک بصری جدای از تعادل بصری نیست.سیستم های ادراک فیزیکی وروانشناختی همگی تمایل دارند تا به وزنی برسند که درآن میزان تنش به حداقل ممکن رسیده باشد یا به عبارتی دیگر متعادل تر باشد
فرم و شکل
اززیر بار مسئولیت شانه خالی نکن خودت را با فرم درگیرکن در فرم است که تو انسان را باز خواهی یافت.(لوئیجی اسنوزی)مفاهیم گشتالت وفرم در ارتباط نزدیک با یکدیگرند.هر دو لغت از ریشه formدرزبان لاتین هستند وبه این ترتیب می توان آنها را تعریف نمود.(گشتالت یا شکل عبارت است ازکلیت قابل رویت،محاط درحدود،کم وبیش مرکب ازاجزا ودارای وحدت کلی در تظاهر یک شکل در زیبا شناختی فرم یا صورت تظاهر حسی و واضح یک شی است واین بیانی است که خود را درمعرض قضاوت قرار می دهد.هردو مفهوم گویای جلوه ظاهری یک شی هستند اما هردو با هم برابر نیستند.تصاویری بیشتر معتبراند که به نزدیکی بیشتر قسمت بزرگی از سیمای شهر را مصور میدارند:یا به تعبیر ما بیشتر متراکم،استوار و زنده و روشن هستند وتمام انواع عوامل و فرم ها با تمام خصوصیات خود در آنان مرئی است بی آن که بر نکته ای کوچک تاکید شده باشند.و آن ها را می توان به صورت(مرحله)ای و یا مستمر و مداوم،هر گونه که لازم آید،به دنبال یکدیگر نهاد.چنان که در عمل متوجه شدیم،البته ممکن است دریافت چنین تصاویری اگر محال نباشد نادر باشد.زیرا تصاویر در ذهن مردم به سابقه ذهنی و ضمینه فرهنگی ایشان شکل میابد.در این حال،محیط باید در مطابقت با ضمینه فرهنگی ساکنین آن شکل گیرد و بوجود آید تا جواب گو احتباجات آنان باشد. شهرنشینان،به دوام در پی آناند که محیط خود را به نظام آورند و به آن بافتی مناسب و سیمائی مشخص دهند.محیط های مختلف آمادگی پذیرش چنین کوششی را دارند.وقتی بخواهیم به شهر های خود فرمی تازه دهیم باید،فرم تازه به قسمی باشد که بتوان به آسانی نظام و سامان یابد نه آن که خود مزاحم و مخل آن ها شود.
زیبایی شناسی در منظر شهری
نیازبه زیبایی جزو ناشناخته ترین نیاز ها میباشد."مازلو"معتقد است که این نیاز در بعضی افراد وجو دارد.اینگونه افراد با دیدن زشتی،بیمار میشوند وبا قرارگرفتن در محیطی زیبا،بهبود می یابند.این حالت تقریبا به طورعام در کودکان سالم دیده می شود.درتعریف این نیاز سه موضوع ارزش،لذت وتعجب مهم است.نکته ای که بایددر مبحث زیبایی شناسی مورد توجه قرار بگیرد تنوع طلبی است.هر قوم ملتی از انسانها با نظر به فرهنگی که درآن زندگی میکنند آرمانها وایده های اعلاءبرای خود پذیرفته اند.این آرمان ها وایده ها اگراز سنخ عظمت های معقول مانند:عدالت ،آزادی ،نظم ،صدق ،اخلاق وفداکاری وسایر تجلیات تکاملی روح بوده باشند.تحقیق وانطباق آنها در زندگی عینی انسان ها،زیبایی عقلانی نامیده میشود واگراز سنخ ترکیبات وکیفیات محسوس با شند،زیبایی حس نامیده می شوند.