به گزارش روزنامه فرهیختگا ن : افزایش حفر چاههای غیرمجاز و استفاده بیرویه از سفرههای زیرزمینی را اگر به کاهش بارندگی و تداوم خشکسالی اضافه کنید نتیجه آن افزایش فرونشست زمین و دشتهایی میشود که در همهجای ایران قابل مشاهده است. چندی پیش بود که هادی حیدرزاده، رئیس اداره کل محیطزیست استان تهران از فرونشست 36 سانتیمتری زمینهای تهران سخن گفت و تاکید کرد که اگر این رویه ادامه داشته باشد ایران به بیابان تبدیل خواهد شد.
اما مجید عباسپور، رئیس دانشکده محیطزیست و انرژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات نظر دیگری دارد و میگوید: «فرونشست زمین فقط به تهران منحصر نمیشود بلکه این سرنوشتی است که گریبان بسیاری از شهرها و مناطق کشور را گرفته و دلیل آن هم تنها مدیریت اشتباه و ناکارآمدی است که در بخش منابع آبی در چند سال اخیر اتفاق افتاد.»
او با اشاره به اینکه در حال حاضر در کشور با بحث تغییر روند بارش و آب و هوا روبهرو هستیم، میافزاید: «از یکسو میزان بارش امسال نسبت به پارسال 10 درصد کاهش داشته و از سوی دیگر افزایش جمعیت در کلانشهر تهران و شهرکهای اقماری حاشیه شهرها، یعنی برداشت و استفاده بیشتر از منابع آبی؛ بنابراین منطقی است که کشور با بحرانهای متعددی از این دست درگیر باشد.»
عباسپور درباره برداشت بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی و حفر چاههای غیرمجاز توسط مردم و کشاورزان که سبب فرونشست دشتها و زمینها شده است، میگوید: «دشتهای کشور به لحاظ داشتن منابع آبی قابل انعطاف هستند اما به دلیل برداشتهای بیرویه این تعادل از بین رفته که به این وضعیت «بروس» میگویند.»
رئیس دانشکده محیطزیست و انرژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات با انتقاد از اجرای طرح فاضلاب شهری در تهران میگوید: «با اجرای این طرح تمام پسابها در منطقهای در جنوب تهران جمعآوری میشود و پس از تصفیه دوباره مورد استفاده قرار میگیرد و ممانعت از بازگشت آب به سفرههای زیرزمینی سبب میشود زمین مانند گذشته تغذیه نشود و در نتیجه آن فرونشست زمین بیشتر میشود.»
حفر چاه برای استفاده عموم و بخش کشاوزی نیازمند مدیریت و سیاستگذاری است، موضوعی که اصلا به آن توجه نشده است. عباسپور به اقداماتی در این باره اشاره میکند و میافزاید: «پلمب چاههای غیرمجاز و اجرای طرحهای آبخیزداری دو راهکاری است که برای کنترل این معضل باید در دست اقدام قرار گیرد تا بتوان دوباره سفرههای آب زیرزمینی را تغذیه کرد.»
او با تاکید بر اینکه بسیاری از کشورها با پدیده تغییر آب و هوا و خشکسالی درگیر هستند، یاد آور میشود: «بحرانی نشدن شرایط سایر کشورها به دلیل بهرهبرداری درست از منابع آبی و اعمال مدیریت صحیح و کارآمد است.»
عباسپور با اشاره به اینکه در سالهای اخیر دریاچه ارومیه، تالاب گاوخونی، دریاچه مهارلو و پریشان و خیلی از تالابهای دیگر خشک شدند، میگوید: «این منابع آبی به دلیل کاهش بارش دچار خشکسالی شدهاند اما به این معنا نیست که بنشینیم و منتظر بمانیم که شرایط همینطور پیش برود و کار به جایی برسد که دیگر نتوان شرایط را تغییر داد.»
رئیس دانشکده محیطزیست و انرژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، استفاده از آبهای مجاز را مورد بررسی قرار میدهد و میگوید: «خوشبختانه ایران هم از شمال و هم از جنوب دو منبع آبی بزرگ دارد و هنوز از آخرین راهکار که شیرین کردن آبهای شور است استفاده نکرده و این آخرین گزینه برای رهایی از بحران کنونی است.»
مدیریت چنین بحرانی تنها به سازمان محیطزیست معطوف نمیشود بلکه سازمانهای دیگر مانند وزارت نیرو در بخش کنترل آبهای سطحی و سدها و وزارت کشاورزی در بخش استفاده درست از سفرههای زیرزمینی میتوانند به حل این بحران کمک کنند. از سوی دیگر چند طرح در مجمع تشخیص مصلحت نظام منتظر تایید نهایی است و در برنامه ششم توسعه نیز بحث رفع بحران کمبود آب بهطور جدی پیگیری و اجرا خواهد شد.