نام جنگل ابر که طی ۱۰سال گذشته بارها بهدلیل طرح احداث جاده به تیتر یک رسانهها تبدیل شده بود پس از ششماه وقفه دوباره صدرنشین اخبار رسانهای شد اما این بار صحبت از احداث جاده نیست.
قرار است خط لوله انتقال آب از بکرترین منطقه جنگل ابر عبور کند آنطور که فعالان محیطزیست میگویند عبور این خط لوله علاوه بر قطع حداقل ۲هزار درخت تناور، خسارات جبران ناپذیری به تنوع زیستی منطقه وارد میکند.
حالا ۵روز است که غرش رعدآسای ماشینهای سنگین راهسازی آرامش بکرترین نقطه جنگل ابر را به هم زده است. ماشینها به جان طبیعت افتادهاند تا با ایجاد زخمی عمیق در جنگل، مسیر عبور لوله را از قلب رویشگاه انبوه عبور دهند. عملیات اجرایی عبور خط لوله آب در حالی در دست اجراست که نزدیک به یک سال و نیم از ارتقای این اکوسیستم جنگلی به منطقه حفاظت شده میگذرد؛ اما بهنظر میرسد وقتی پای عملیات عمرانی در میان باشد عنوان منطقه حفاظت شده هم نمیتواند مانع از تخریبها شود.
نماینده تشکلهای زیستمحیطی شهرستان شاهرود درباره عبور لوله از داخل جنگل ابر به همشهری میگوید: ماجرا به چند سال پیش بر میگردد، زمانی که قرار شد آبشرب شاهرود را از سرچشمههای قطری که در بخش شرقی جنگل ابر و در ۵۰کیلومتری شاهرود واقع شده است، تأمین کنند.
امیرحسین ولیان افزود: در آن زمان اعلام شد که دبی آب این چشمهها ۵۰۰لیتر در ثانیه است ولی بعدا محاسبات نشان داد که عدد واقعی ۵۰لیتر درثانیه است. با وجود این، با احتساب همان ۵۰۰لیتر در ثانیه، لولههایی به قطر ۴۸اینچ در دامنه کوه دفن شد و بنا به اعلام مسئولان محلی ۲۳میلیارد تومان برای این طرح هزینه شد.
ولیان خاطرنشان کرد: مسئله این است که ۲کیلومتر از خط لوله از جنگل ابر و از سطحی پوشیده از درختان انبوه عبور میکند که شیبی ۵۰درجه دارد. براساس قرارداد و موافقت اولیه قرار بود که عملیات عبور لوله از این بخش بهصورت دستی انجام بگیرد تا آسیبی به درختان جنگل و اکوسیستم منطقه وارد نشود اما با از سر گرفتن عملیات اجرایی حدود ۵روز است که مجری طرح ماشینآلات سنگین راهسازی را وارد جنگل کرده تا با جنگل تراشی علاوه بر حفر کانال برای لولهگذاری، مسیر دسترسی هم ایجاد کنند.
این فعال محیطزیست با اشاره به اینکه گزینهای که برای عبور لوله در حال اجراست بدترین گزینه برای عملیات اجرایی است، تأکید کرد: سال گذشته ستاد مردمی حفاظت از طبیعت شاهرود، تیمی از کارشناسان را تشکیل داد و برای ارزیابی و مکانیابی به منطقه اعزام کرد، بررسیهای این تیم نشان داد که میتوان خط لوله را از مسیر بدون درخت عبور داد اما بیتوجه به اظهارات تیم کارشناسی، گزینه فعلی در دستور کار قرار گرفت، گزینهای که علاوه بر خسارات زیستمحیطی جبران ناپذیر، هزینه آن چندبرابر گزینه پیشنهادی تیم کارشناسی ستاد مردمی حفاظت از طبیعت شاهرود است.
آنطور که ولیان میگوید: برآوردها نشان میدهد عملیات اجرایی در ۲کیلومتر مورد نظر علاوه بر نابودی پوشش گیاهی و درختچهای – با احتساب یک درخت در هر مترمربع – باعث قطع حداقل ۲هزار درخت تناور میشود و آسیب فراوانی به اکوسیستم منطقه وارد میکند.
از نگاه رئیس مرکز جنگلهای خارج از شمال
مهندس فریبرز غیبی، رئیس مرکز جنگلهای خارج از شمال سازمان جنگلها و مراتع کشور که جنگل ابر در حوزه مسئولیت وی قرار دارد، اواخر سال ۹۳و همزمان با تلاش فعالان محیطزیست برای ارتقای جنگل ابر به منطقه حفاظت شده در مصاحبه اختصاصی به همشهری گفت که جنگل ابر با توجه به گونههای جانوری و گیاهی منحصربهفرد از اهمیت جهانی برخوردار است و یکی از جنگلهای بینظیر دنیا محسوب میشود.
غیبی در آن گفتوگو، خاطرنشان کرد: جنگل ابر از قابلیت فراوانی ازجمله چشماندازهای زیبا و آب برای گردشگری برخوردار است و میتواند به قطب گردشگری تبدیل شود، برهمین اساس نباید هیچگونه فعل وانفعالی اعم از عملیات عمرانی خللی در این مجموعه اکوسیستمی ایجاد کند.
وی با اشاره به اینکه اجرای طرحهای جنگلداری در این جنگل در دستور کار قرار دارد، گفت: جنگل را باید بهصورت یک مجموعه اکوسیستمی دید و بدیهی است که اجرای یک طرح اجرایی مغایر با معیارهای محیطزیست میتواند آسیب جدی به اکوسیستم وارد کند بهویژه آنکه این اکوسیستم، جنگل ابر باشد.
رئیس جنگلهای خارج از شمال سازمان جنگلها ومراتع با تأکید بر اینکه ارتقای جنگل ابر به منطقه حفاظت شده مانع از هرگونه دخل و تصرفی در این اکوسیستم بینظیر جنگلی میشود، تصریح کرد: انتظار میرود ارتقای جنگل ابر به منطقه حفاظت شده در نخستین فرصت در شورایعالی حفاظت محیطزیست به تصویب برسد تا برای همیشه پرونده ساخت جاده در این جنگل مختومه اعلام شود. ا کنون حدود ششماه از این گفته رئیس مرکز جنگلهای خارج از شمال گذشته و جنگل ابر هم به منطقه حفاظت شده ارتقا یافته است اما آنطور که بررسیهای همشهری نشان میدهد سازمان حفاظت محیطزیست با تعیین حقابه برای جنگل و حیات وحش مجوز انتقال آب و عبور لوله از بکرترین رویشگاه جنگلی را صادر کرده و سازمان جنگلها و مراتع کشور هم با سکوت خود بر این مجوز صحه گذاشته است.
گفتنی است جنگل ابر شاهرود قسمتی از زیباترین جنگلهای هیرکانی است. این جنگل با ۳۵ هزار هکتار وسعت در ادامه جنگلهای سرسبز شمال کشور و در ۴۵کیلومتری شمال شاهرود در مسیر جاده شاهرود به آزاد شهر واقع شده و بهدلیل اینکه در اغلب مواقع فضای این جنگل را اقیانوسی از ابر فرا میگیرد به جنگل ابر مشهور است.
استمداد فعالان محیط زیست برای جلوگیری از تخریب جنگل ابر
سکوت مسئولان سازمان حفاظت محیطزیست و همراهی مدیرکل منابع طبیعی سمنان با عبور خط لوله از منطقه حفاظت شده جنگل ابر سبب شد تا ستاد مردمی حفاظت از طبیعت شاهرود برای نجات جنگل ابر دست به دامان مسئولان ارشد نظام شود. امیرحسین ولیان به همشهری گفت که نامهای را برای تقدیم به مقام معظم رهبری تنظیم کرده که بهزودی نسخهای از آن در اختیار رسانهها قرار میگیرد. این فعال محیطزیست به همشهری گفت که با توجه به فرمایشات مقام معظم رهبری در جمع مسئولان محیطزیست و منابع طبیعی کشور انتظار میرفت در دولتی که یکی از شعارهایش حفظ محیطزیست است تخریب محیطزیست به حداقل برسد اما اکنون میبینیم یکی از بکرترین رویشگاههای جنگلی که اهمیت جهانی دارد در شرف تخریب است.