مدارس طبیعت ذهن کودکان را نسبت به چالشهای محیط زیست بیدار میکند
ضرورت استفاده از مدارس طبیعت آنقدر است که وزارت کشور ایالات متحده که مسوول مدیریت پارکهای ملی و حیات وحش است، تصمیم گرفته تا بچههای مدارس را بیواسطه وارد مناطق حفاظت شده کند.
به گزارش روزنامه اعتماد : پژوهشهایی که اخیرا دانشمندان سوئدی و امریکایی روی ٥٠٠ هزار دانشآموز، انجام دادهاند و نتایج آن در مجله «منشور روانشناسی» منتشر شده است، نشان میدهد در دانشآموزانی که در مدارس طبیعت تحصیل کردهاند و توانستهاند از محیط محدود کلاسهایشان خارج شوند و تجربه لمس طبیعت را پیدا کنند، آثار افسردگی تا ٤٠ درصد کمتر در آنها مشاهده شده و اختلالات روانی تا ٢٠ درصد در آنها کاهش پیدا کرده است.
ضرورت استفاده از مدارس طبیعت آنقدر است که وزارت کشور ایالات متحده که مسوول مدیریت پارکهای ملی و حیات وحش است، تصمیم گرفته تا بچههای مدارس را بیواسطه وارد مناطق حفاظت شده کند. تجاربی که ما در کشور داشتیم، مثل مدرسه «کاوی کنج» در مشهد، نشاندهنده این است که خانوادههایی که فرزندانشان در این مدارس تحصیل میکنند، از تغییر رفتار مثبت فرزندانشان راضی هستند. در یکی از گزارشهایی که یکی از خانوادههای این دانشآموزان منتشر کرده بود، به این نکته اشاره شده بود که فرزند من دچار افسردگی شدید بود و حتی قدرت ارتباط اجتماعی بسیار کمی داشت، اما از زمانی که وارد این مدارس شده، مشکلات رفتاریاش کاهش قابل توجهی داشته است.
ما با توجه به این اطلاعاتی که در دنیا وجود دارد و در ایران هم تجربه شده است، تصمیم گرفتیم تفاهمنامهای را با وزارت آموزش و پرورش امضا کنیم و در قالب طرح مدارس جامع محیط زیست (جم) اجازه دهند تا دانشآموزان نیم روز در هفته، از کلاسها بیرون بیایند و در محیطی که در مدارس طبیعت برایشان تعریف شده، امکان تجربه لمس مواهب طبیعی، حیوانات و همچنین درخت و میوهها و حتی کاشت یک بذر و رسیدگی به آن را پیدا کنند و به این ترتیب بتوانیم به صورت خود انگیخته، بچهها را عاشق مواهب طبیعی کنیم.
مدرسه طبیعت ویژه کودکان ٥ تا ٩ سال است، در این مقطع سنی که شامل مهدکودکها و مقطع ابتدایی است، قرار نیست آموزش مستقیمی به کودکان ارایه شود، قرار نیست به بچهها بگوییم که وضع کره زمین خراب است و بحران آب داریم و زبالهها بیداد میکنند، قرار نیست چنین اطلاعاتی به آنها داده شود. بلکه قرار است محیطهایی را فراهم کنیم که بچهها بتوانند تجربه لمس حیوانات را داشته باشند، یک درخت را از نزدیک ببینند، خاک بازی کنند، یا مراحل دوشیدن شیر یک گوسفند را ببینند، بتوانند بذری را در زمین بکارند و از آن مراقبت کنند تا جوانه بزند.
این مقطع در سنین کودکی مقطع بسیار مهمی است و هر آموزشی که ببینند تا همیشه در خاطرشان خواهد بود. بعد از ٩ سالگی به تدریج بچهها با آموزشهای آکادمیکتر روبهرو میشوند و برایشان شرح داده خواهد شد که وضعیت اقلیمی زیستبومی که در آن زندگی میکنند، به تفکیک گوناگونی فرهنگی و زیستی ٣١ استان کشور چگونه است. بچهها در این دوره یاد میگیرند که در مصرف آب صرفهجویی کنند و زبالهها را تفکیک کنند و چگونه پوششهای گیاهی اطراف مدرسهشان را مدیریت و حفاظت کنند و مشکلات محیطزیستی محل زندگیشان را به کمترین حد ممکن برسانند.
ما یک منشور منتشر و شیوهنامه این مدارس را با جزییات بیان کردیم. هفته گذشته وقتی که این منشور را با حضور خانم ابتکار و آقای فانی رونمایی کردیم، مسوولان عالیرتبه وزارت آموزش و پرورش پیشنهاد کردند به جای اینکه ما فقط ٦٠ مدرسه را به عنوان مدارس جامع محیطزیست معرفی کنیم، این موضوع را به تمام ادارات کل آموزش و پرورش ابلاغ کنیم تا در این مدارس اگر داوطلب وجود داشت، تعداد این مدارس افزایش پیدا کند.
سازمان حفاظت محیط زیست با این استقبال در خور توجه وزارت آموزش و پرورش، محدودیت ٦٠ مدرسه را لغو کرده و فراخوان عمومی اعلام میکنیم به تمام افراد حقیقی و حقوقی که توان مالی یا کادر آموزشی مجهز دارند، میتوانند در جهت تاسیس مدارس جم از آغاز سال تحصیلی ٩٤-٩٥ اقدام کنند.
محمد درویش٭ مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت از محیطزیست