سید احمد نبوی در گفت و گوی تفصیلی با موج عنوان کرد؛ معلوم نبودن مکان امحای 4 میلیارد کیلو پسماند صنعتی!!
سید احمد نبوی، مدیر کل پیشین نظارت و ارزیابی سازمان محیط زیست، معتقد است حدود 500 هزار صنعت موجود در کشور 4 میلیون تن در سال (4 میلیارد کیلو) پسماند تولید می کنند که معلوم نیست کجا امحا می شود؟ این پسماندها بسیار خطرناک است، ما برای امحای این پسماندها قانون و راهکار و حتی مرکز امحا داریم اما بخش زیادی از این 4 میلیون تن که عمدتا در شهرهای بزرگ تولید می شود، شبانه سوزانده می شوند، پسماند سوزی شبانه آلودگی را اطراف شهرهای صنعتی بزرگ که شبانه دود می شود، صبح لایه دودی را سراسر شهر می گیرد، این لایه حاصل از دود خودروها نیست.
عرصه نظارت و ارزیابی محیط زیست یکی از مهم ترین و حساس ترین بازوهای سازمان محیط زیست برای رصد وضعیت محیط زیستی کشور است، سید احمد نبوی در زمان مدیریت خود به عنوان مدیرکل نظارت و ارزیابی سازمان محیط زیست که زمان زیادی هم از آن آن نمی گذرد، گزارشها و کشفیات بسیاری از تخلفات ارائه داده است که این موضوع بهانه ای شد تا در یک گفت و گوی رو در رو با وی در خبرگزاری موج شرایط موجود محیط زیست کشور را بررسی کنیم که در ادامه می خوانید.
وضعیت محیط زیست ایران را چگونه ارزیابی می کنید؟
شاید سال های گذشته خیلی به محیط زیست توجه نمی شد و در واقع محیط زیست جزو اولویتهای کشورمان نبود، اما امروز محیط زیست تبدیل یک اولویت شده است.
محیط زیست کشور شرایط مناسبی ندارد، به جای این که تمام نگاه ما به اتفاقات و تصمیمات مذاکرات هسته ای باشد به این توجه کنیم که آب، خاک، هوای کشور که زیرساخت های اصلی کشوراند در حال نابودی است. ما می توانیم سلاح استراتژیک و صنعت نوین نداشته باشیم اما آیا می توانیم خاک سالم نداشته باشیم؟
می گوییم خودمان می کاریم، خودمان تولید می کنیم و به تحریم ها توجهی نداریم، اما؛ این خودکفایی مستلزم داشتن خاک، آب و هوای سالم است. برای این امر باید مفهوم توسعه را باز تعریف کنیم، توسعه ناهمگون و اشتغال با مفهوم اشتغالزایی و بدون در نظر گرفتن آلودگی های خاک و آب بیهوده است.
با تاثیر تحریم بر آب خوردن مردم از نگاه رئیس جمهور موافقید؟
به هیچ وجه قبول ندارم، فکر می کنم آقای رئیس جمهور مثال خوبی را انتخاب کرده باشد؛ ایشان در نوع مثال خواست سخت ترین وضعیت را به عنوان مثال بیاورد، اما؛ این مثال درستی نیست. من معتقدم تحریمها تازگی ندارد، تحریمهای علیه کشورمان 30 سال پیش شروع شده و البته در این مقطع تشدید شده است، مقام معظم رهبری بحث اقتصاد مقاومتی را در مقابل همین تشدید تحریم ها مطرح کرده است چراکه اقتصاد مقاومتی را در شرایط عادی مطرح نمی کنند، باید توجه داشته باشیم که در اقتصاد مقاومتی رفتارهای تجملاتی مثل حفر چاه های سطحی که پولدارها می زنند برای پر کردن استخرهای شخصی و تفریحی جایی ندارد.
باید دید در اوج گرفتن کشاورزی مکانیزه نقش اقتصاد مقاومتی کجاست. کدام چاهها باید کور شوند باید جلوی پول های کثیف گرفته شود و آن پولها را هزینه کشاورزی مدرن و مکانیزه کنیم.
ما اقتصاد مقاومتی را شنیدیم، نوشتیم و درباره آن تبلیغات کردیم ولی هرگز نیامدیم درباره آن کاری کنیم، من فکر می کنم فردای ایران مانند امروز که دولت قبلی را به محاکمه می کشد، فردای ایران نیز این دولت را هم برای اقتصاد مقاومتی محاکمه کند. باید دید سهم این دولت از خاک پاک چقدر بوده است، هر کس به اندازه ای که این خاک را آلوده کرده است باید پاسخگو باشد.
خاک سالم، آب سالم و هوای سالم در اقتصاد مقاومتی تعریف دارد و این سه شاخصه لازم است که بدانیم پاکسازی می کنیم که این اتفاق نیفتاده و امروز به اوج خود رسیده است. ما به نقطه بحران در محیط زیست رسیده ایم و دراین شرایط همه باید پاسخگو باشند.
چرا سازمان محیط زیست قدرتمند عمل نمی کند؟
معاونت رئیس جمهور باید قدرت داشته باشد چرا که نظارت بالادستی مجلس را ندارد این که چرا نمی تواند عمل کند بخش عمده آن به دلیل وجود مدیران فاسد و نالایق در کشور است، گاهی اوقات برخی دستگاهها (مثل منابع طبیعی، نیروی های نظامی مسوول، برخی از دوایر قضایی، شورا یاری ها، شورای دهستان ها و...) همه با هم پول می گیرند و منطقه حفاظت شده را بین خود تقسیم می کنند. این مدیران بهه جای آن که با اتحاد خود منطقه حفاظت شده را حفظ کنند، به دلیل فساد و نالایقی شان نه تنها حفظ نمی کنند، بلکه مناطق را از دست می دهند.
میزان زمین خواریها در مناطق حفاظت شده چقدر است؟
11 درصد از کل خاک کشور را مناطق حفاظت شده تشکیل داده اند که متاسفانه از این 11 درصد یک درصد از میان رفته است.
توانستم در دوره مدیریتم در سازمان محیط زیست، حدود 3 هزار هکتار اراضی تصرف شده در کل کشور را کشف و ضبط کنم اما میزان زمین خواریها خیلی بیش از این است، اگر تسلط ما بر مناطق افزایش می یافت، به عددی حدود 40-50 هزار هکتار کشف می رسیدیم ولی ما به 3 هزار هکتار مستقیم دست پیدا کرده و مستند سازی کردیم و بر آنها مشرف شدیم. البته توقفی که در زمین خواری ها ایجاد کردیم در حوزه بخش خصوصی بوده است، آن چنان که مقام معظم رهبری نیز در سخنانشان در 17 اسفند 93 اشاره کردند، بسیاری از تخریب ها وزمین خواری ها مربوط به بخش دولتی است، و شاید این رقم کشف شده یک درصد از آن تصرفات نباید البته بسیاری از این تصرفات خارج از محدوده حفاظتی سازمان محیط زیست است مثلا دریا را خشک کردند و در آن پیش روی کرده اند. اتفاقی که در محدوده جزیره قشم افتاده است، از این جنس تخریب ها فراوان داریم.
عوامل محیط زیست برای باز پس گیری تصرفات باید پیگیر باشند و عناصری درمحیط زیست به کنکاش و به دنبال رسیدن پرونده ها به دادگاه و رسیدگی قضایی باشند، نمی توان از قوه قضائیه انتظار داشت یک تنه جلوی تخلفات بایستد، سازمان محیط زیست به عنوان دستگاه نظارتی باید همراه این قوه باشد، همان طور که در بازپس گیری 3 هزار هکتاری ذکر شده قوه قضائیه به ما کمکهای شایانی کرد و در زمان شناسایی مجرمان زمین خواری، ما شعبه ویژه ای را به زمین خواری ها اختصاص دادیم، علاوه بر این صداو سیما هم بی نظیر عمل کرد. این نشان می دهد که این موضوع به چپ و راست ربطی ندارد. قوه قضائیه و صدا و سیما شاید متهم به یک جریان سیاسی خاص باشند ولی در این کار این گونه نبوده است، واقعا همکاری کردند.
وضعیت معدن کاوی در مناطق چهارگانه را چگونه ارزیابی می کنید؟
در خاک کشور معادن و عناصر کانی زیرزمینی بسیاری وجود دارد، برخی از این معادن در مناطق حفاظت شده قرار گرفته است، مجلس، سازمان محیط زیست و همه دستگاهها باید از 11 درصد خاک مناطق حفاظت شده ایران چشم بپوشند، قرار نیست ما همه خاک را این نسل از بین ببریم و از آن استفاده کنیم.
برداشت از این 11 درصد خاک کشور ممنوعه است و نباید با تغییر مدیران دستخوش تغییر نشود، به این امر متعهد شویم و براساس سخنان رهبری جرم انگاری کنیم و هر مدیری را که در مناطق چهارگانه مجوزی صادر کرد را محکوم اعلام کنیم.
برای مثال معاون پیشین محیط طبیعی سازمان محیط زیست که چند روز گذشته جا به جا شد، به برخی مجوز می داد و به برخی نمی داد، این آقا گفت: آشوراده را دادیم و اشتباه کردیم! اگر وی برای این واگذاری محکوم می شد مدیر بعدی جرأت نمی کرد این کار را تکرار بکند. مجوز دادی و فهمیدی اشتباه کردی و باید پس بگیری؟
به دلیل این مشکلات معتقدم ما نیازمندیم که جرم انگاری در حوزه محیط زیست انجام شود و البته مراقب باشیم 89 درصد باقیمانده محیط زیست کشور نیز تخریب نشود. معدن کاوی باعث مخروبه شدن محیط زیست نشود، در کشور ما در حال حاضر پس از برداشت از معدن، معدن را به صورت مخروبه رها می کند و این معادن رها شده مرکز ریزگردهای داخلی می شود.
چرا در حوزه های دیگر به جز زمین خواریها مقصران شناسایی و دادگاهی نمی شوند؟
درست است که زمین خواری برای بخش خصوصی برای شوراها، شهرداری ها و... نان دارد اما درجاهای دیگری مثل آلایندگی کارخانهها منافع بیشتری هست.
در کشور ما چند درصد از صنایع جریمه آلایندگی می دهند؟ از حدود 500 هزار صنعت در کشور، تنها حدود 3-4 درصد در چند سال گذشته ایجاد شدهاند، که عمده اینها مربوط به 20 تا 40 سال قبل است و نوسازی هم در آنها انجام نگرفته است. تنها 10 درصد از این صنایع نوسازی شده اند که با 3 درصد صنایع جدید 87 درصد مابقی صنایع کجایند؟ که مطمئنا نه نوسازی شده اند و نه بازسازی!
87 درصد صنایع کشور آلاینده است. آیا ما از این صنایع جریمه آلایندگی می گیریم؟ البته قبول دارم شرایط کشور، شرایط سختی است اما این صنایع باید بدانند متخلفند و این تخلف باید به آنها تفهیم شود و با آنها کج دار و مریض برخورد کرد.
دادگاه می گوید نمی توانم صنعت را تعطیل کنم، چون اشتغال از بین می رود، اما به مدیر صنعت می گوید پولی که کسب می کنی را برای پاداش کارکنانت خرج نکن. برای اصلاح آلایندگی ات خرج کن.
در بازدیدهای فصلی (4 دوره در هر سال) که از کارخانههای انجام می شود اگر در دو دوره کارشناس، آلایندگی صنعت را اعلام کند آن مجموعه صنعتی تبدیل به صنعت آلاینده می شود و باید جریمه سنگینی پرداخت کند که این اتفاق نمی افتد باید توجه داشته باشیم که آزمایشگاه های معتمد حد واسط میان سازمان و صنعت هستند.
مقصر آلودگی هوا خودروها یا صنایع آلاینده اند؟
این تقلب است که ما همه چیز را گردن خودروها می اندازیم، صنایع پسماند تولید می کنند و آن پسماند، پسماند خطرناک است که با پسماند شهری و عادی متفاوت است. که به آن پسماند صنعتی می گویند و در برخی موارد به پسماند ویژه و خطرناک تبدیل می شود!
از 500 هزار صنعت موجود در کشور 4 میلیون در سال یعنی 4 میلیارد کیلو پسماند تولید می شود که معلوم نیست کجا امحا می شود؟
این پسماندها بسیار خطرناک است، ما برای امحا این پسماندها قانون و راهکار و حتی مرکز امحا داریم اما بخش زیادی از این 4 میلیون تن که عمدتا در شهرهای بزرگ مستقرند شبانه سوزانده می شود، پسماند سوزی شبانه آلودگی را اطراف شهرهای صنعتی بزرگ که شبانه دود می شود صبح لایه دودی را سراسر شهر می گیرد، این دود، حاصل از دود خودروها نیست.
وضعیت خرید و فروش قاچاق حیات وحش در کشور چگونه است؟
بحث خرید و فروش قاچاق حیات وحش در کشور مغفول مانده بود و من این بحث را در سازمان محیط زیست مطرح کردم. امروز که دارم با شما صحبت می کنم تمام قضات کشور، به این موضوع حساس شدند، جریمه کشتار حیات وحش بالا رفته است.
در قاچاق امحا و احشا و پوست و قاچاق اعضای حیات وحش پول هایی که جا به جا می شود سر به فلک می زند و هیچ کس هنوز نتوانسته عدد حاصل را از این تجارت غیر قانونی برآورد کند.
برای مثال با قاچاق مرجان ها و جاندران دریایی، فروشندگانی مرجانهای زنده که از در آکواریوم های خیابان های تهران فروخته می شود، مافیا دارد. آنقدر ارزش دارد که خیلیها با ریسک وارد آن شوند. این دست اندازی به منابع دریایی بسیاری از سواحل به حال نابودی کشانده و دریا در حال تبدیل شدن به لجنزار است؛ چراکه اکوسیستم دریا بهم ریخته است.
