حقوق محیط زیست
حقوق محیط زیست در بین رشته هـا و شـاخه هـای مختلـف حقـوق از قدمت چندانی برخوردار نمیباشد و این به جهت عمر کوتاه و سابقه کم درک بشر از مقوله محیط زیست به عنوان یـک علـم و دانـش مـستقل و ضـرورت حفظ و حمایت از آن است. با شدت یافتن روند توسعه بی رویه و تخریب و آلودگی محـیط زیـست بـه تدریج از دهه 1960 میلادی و تحـت فـشار افکـار عمـومی جهـانی ناشـی از هــــــشدارها و اخطارهــــــای اندیـشمندان و دانـشمندان بـه ویژه اکولوژیستها، زمینه تعامل و همگرائـی بـینالمللـی بـرای حفظ محیط زیست فـراهم و بـه ثمـر نشـست و نهایتـاً در ژوئـن سال 1972 اولین کنفرانس مهم جهانی درباره انسان و حفاظت محیط زیست در استکهلم تشکیل شـده و ایـن اجلاس تاریخی منجر به دستاوردهائی در زمینه حفظ محـیط زیـست بـشر و توسعه حقوق محیط زیست به ویژه در معاهدات و قواعد الـزام آور بـین المللی گردید.
در ادامه این تجربه جهـانی، دومـین کنفـرانس در سـال 1992 در برزیـل (ریودوژانیرو) تشکیل شد، ویژگی مهم دومـین اجـلاس محـیط زیـست، ورود مفهوم توسعه به کانون تصمیمات زیست محیطی و در نتیجـه رویکـرد جدیـد در این زمینه با مبنـا و مفهـوم توسـعه پایـدار مـیباشـد. یکـی از مهـمتـرین دستاوردهای کنفرانس ریو یا اجلاس زمین ( اجلاس سـران زمـین) تـدوین و تصویب یک استراتژی جهانی برای توسعه در قرن بیست و یکم مشتمل بر 40 فصل بنام دستور کار 21 میباشد که میتواند الگوی بسیار مناسـب حقـوقی- زیست محیطی برای تحقق اهداف توسعه پایدار در کشورها از جمله کشور مـا باشد.
در حال حاضر قریب به 300 معاهده و موافقتنامه بین المللی در زمینـه و حوزه محیط زیست اعم از جهـانی و منطقـهای منعقـد گردیـده اسـت و اگـر موافقت نامه ها و قراردادهای دو جانبه زیست محیطی را هم به آن اضافه کنـیم
این تعداد به حدود هزار قرارداد می رسد.
تعریف و قلمرو حقوق محیط زیست
بطور کلی محیط زیست عبـارت اسـت از مجموعـهای بـه هـم پیوسـته از عوامل و شرایطی که حیات و دوام موجـودات زنـده بـه آن وابـسته اسـت، بـر اساس تعریف فوق حقوق محیط زیست از قواعدی بحث میکند که حـاکم بـر روابط انسان و عوامل محیط زیست میباشد یا به عبارت دیگر حقـوق محـیط زیست مجموعه قواعدی است که تنظیم کننده روابط انسان و محـیط زیـست است. بنابراین حقوق محیط زیست رفتارها و افعال انسان را که میتواند منجر به اثرات سوء یا تخریب و آلودگی محیط زیست و منابع طبیعـی گـردد تحـت انضباط و کنترل در میآورد. در بیان قلمرو حقوق محـیط زیـست، مجـامع بین المللی محدودهای را که برای محیط زیست در نظر گرفته شده است مبنا قرار میدهند اصطلاحی را که یونسکو در سـال 1988 در برنامـه انـسان و کره مسکونی بکار برده یعنی لایه حیاتی یا بیوسفر پذیرفته شدهترین تعریـف و مفهوم میباشد. لایه حیاتی یا بیوسفر به محدوده یا منطقهای از کره زمـین اطلاق میشود که محیط زندگی بشر تلقی یا آن بخـش از جهـان کـه بنـا بـر دانش کنونی انسان همه حیات در آن قرار دارد.