صنعت گردشگری ایران، همچون بسیاری ارکان دیگر کشور، مدتهاست چشم به راه توافق هستهای و لغو تحریمها بوده است. کارشناسان پیشبینی میکنند که با حصول توافق و لغو تحریمها گردشگری به جایگاه واقعی خود در اقتصاد کشور نزدیکتر شود و ایران با موج تازهای از سرمایهگذاران در این صنعت رو به رو شود چرا که تحریمها علاوه بر آسیب به زیرساختهای گردشگری، ریسک سرمایهگذاری در کشور را نیز بالا برده بودند و افزون بر این تحریم بانکی باعث شده بود گردشگران نیازمند حمل تمام پول مورد نیاز خود به صورت نقدی باشند. موضوعی که بسیاری از گردشگران را از سفر به ایران منصرف میکرد.
تقریبا تمامی راهنماهای مکتوب و آنلاینی که برای سفر به ایران نوشته شده است بارها و بارها بر این نکته تاکید کردهاند. جمله «همه پول موردنیازتان را نقد همراه داشته باشید» در آغاز و پایان و میانههای هر منبع راهنمای گردشگری به ایران از جمله کتاب Lonely Planet پررنگ شده است. در توضیح این جمله هم آمده است که شرکتهای معتبر جهانی ارائه دهنده خدمات بانکی و به ویژه کارتهای اعتباری در ایران شعبه ندارند. البته در هیچ یک از این راهنماها اشاره نشده است که دلیل عدم حضور شرکتهای معتبر جهانی تحریمهای بانکی علیه کشورمان بوده است.
اشکان بروج، کارشناس و فعال صنعت گردشگری درباره مشکلات ناشی از تحریم در صنعت گردشگری ایران در گفتوگو با «قانون» میگوید: «بعد از سال 88 و اجرای تحریمهای بیشتر علیه ایران روند روبهرشد گردشگری خارجی در ایران با یک شوک مواجه و قطع شد. شاید بتوان یکی از پیامدهای منفی تحریم را ضربه به زیرساختهای گردشگری ایران دانست.»
به گفته او با نیامدن گردشگران خارجی به کشور بسیاری از پروژههای گردشگری در ایران نیمهکاره رها شد و بسیاری دیگر فرسوده شده و از بین رفتند. در این میان نیز سرمایهگذاران بخش خصوصی بهدلیل عدم امنیت سرمایهگذاری عطای این صنعت را به لقایش بخشیدند.
بروج میگوید: «یکسری از قطعات که در بخش گردشگری مورد نیاز بود بهدلیل تحریم ایران وارد نمیشد و این مسئله یکی از بزرگترین مشکلات بود. از سوی دیگر نوسانات ارز نیز ریسکپذیری سرمایهگذاری در صنعت گردشگری ایران را به صفر رساند.»
نبود زیر ساختهای مجازی از دیگر عوامل پیشرفت نکردن صنعت گردشگری خارجی یه شمار میرود. این نوع زیرساخت سیستمهای بانکی و موسسههای توریستی که خدمات الکترونیکی میدهند را شامل میشود.
محمدرضا لعلی، کارشناس امور اقتصادی و گردشگری در گفتوگو با «قانون» در این باره توضیح میدهد: «این موسسات به صورت اینترنتی از کشور مبدأ کارهای جذب توریسم، رزرو هتل، اخذ ویزا، تهیه بلیت و ... را انجام میدهند و آنها را به مقصد میآورند و سپس با برگزاری تور آنها را در سطح شهر میگردانند اما چنین موسسهای در ایران وجود ندارد و موسساتی که الان فعالیت میکنند، معکوس عمل کرده و از ایران به کشورهای دیگر توریست ایرانی میفرستند.»
او با بیان این که سیستم بانکی ایران گردشگر را دچار مشکل میکند درباره زیرساختهای بانکی میگوید: «برای یک گردشگر خارجی ابتدا امنیت جانی و سپس امنیت مالی اهمیت دارد. خب امنیت جانی که در ایران هست اما آیا سیستمهای بانکی ایران میتواند پاسخگوی نیاز آنان باشد؟ مسلم است که نه. چون آن گردشگر خارجی به خاطر تحریمها نمیتواند از کارت اعتباری خود در ایران استفاده کند. متاسفانه ایران از نظر شاخص بانک الکترونیک یا همان ATM در بین 149 کشور، رتبه ۱۴۹ را دارد. لذا با این تفاسیر گردشگر مجبور میشود به صورت نقدی دلار حمل کند و این کار باعث نداشتن احساس امنیت در آنها خواهد شد و این احساس گردشگر را از آمدن به ایران باز میدارد.»
اغلب کارشناسان معتقدند که با حصول توافق و رفع تحریمها ایران با موج تازهای از رونق صنعت گردشگری رو به رو خواهد شد و به دلایلی که گفته شد این فرصت تعهداتی همچون روزآمدسازی زیرساختهای بانکی صنعت گردشگری را نیاز خواهد داشت.
اشکان بروج با اشاره به تاثیر توافق بر صنعت گردشگری ایران میگوید: «با انجام توافق ما شاهد هجوم سرمایهگذاران خارجی برای سرمایهگذاری در بخش گردشگری هستیم چرا که در حالحاضر بسیاری از فعالان خارجی این صنعت درحال بررسی وضعیت موجود گردشگری ایران هستند و یکسری ارتباطات با هتلها و ایرلاینها برقرار کردهاند که با انجام توافق فضای صنعت گردشگری ایران رقابتی خواهد شد.»
با این حال بروج نیز ضرورت بهروزرسانی زیرساختهای کشور را یادآور میشود و میگوید: «باتوجه به اینکه با توافق تحریمهای بانکی ایران نیز برداشته میشود و میتوان بهصورت آنلاین تمامی پرداختها را انجام داد متاسفانه از آنجایی که بسیاری از آژانسهای گردشگری در ایران بهصورت سنتی اداره میشوند با لغو تحریمها به مشکل برمیخورند چرا که در آن زمان گردشگران بدون واسطه میتوانند بهصورت آنلاین پرداختهایشان را انجام دهند و دیگر نیازی به آن آژانسها نخواهند داشت. به اعتقاد بنده آژانسهای مسافرتی سنتی میتوانند در این زمان باقیمانده، کارهای خود را بهروز کنند تا از این گردونه عقب نمانند.»