مصرف بیش از حد آبهای زیرزمینی به نقطهای رسیده است که دشتهای کشور یکی پس از دیگری میمیرند. «
مرگ زمین» یعنی پایان زندگی و امید در کشور. هفته گذشته خبرگزاری مهر به نقل از مدیر کل دفتر حفاظت از منابع آب کشور نوشت: «آبهای زیرزمینی شرایط خوبی ندارند. بسیاری از چاهها دچار افت سطح آب شده و تبعات آن در سراسر کشور به صورت نشست زمین که به آن «مرگ زمین» می گوییم خود را نشان داده است، اتفاقی که قابل برگشت نیست.»
سید مسعود مصطفوی با بیان اینکه ۹۰ درصد از مرگ زمین و کاهش ذخایر آب های زیرزمینی مربوط به ۲۰ سال گذشته است، افزود: «فرصت های زیادی در طول این سالها از دسترس مردم خارج کردیم و در این زمینه مردم و مسئولان هر دو سهیم هستند.»
ماه گذشته خبرگزاری ایلنا گزارش داد عیسی کلانتری، دبیر ستاد ملی دریاچه ارومیه میزان برداشت از آبهای زیرزمینی در کشور را ۹۰ درصد اعلام کرد و گفت: «مصرف آب از بحران نیز عبور کرده است.» به گفته او، در حال حاضر بیش از ۹۰ درصد از آبهای تجدیدپذیر، در نقاط مختلف کشور مصرف میشود اما باید میزان مصرف از این آبها به صورت اصولی ۴۰ درصد باشد. به علاوه این روند باعث خواهد شد ۷۰ درصد ایرانیان تن به مهاجرت اجباری دهند.
پیش از او نیز پرویز فتاح، وزیر سابق نیرو در دولت نهم در اردیبهشت ۸۸ گفته بود: «آبهای زیرزمینی که جزو منابع استراتژیک ماست، در معرض آسیبهای جدی است.» به گزارش آفتاب، وزیر اسبق نیرو تاکید کرده بود که « وزارت نیرو طبق قانون مسئول است منابع زیرزمینی را کنترل کند و ما هر سال میبینیم که سطح این آب پایینتر میرود. چاههایی که ۴۰ سال پیش حدود ۵۰ متر پایینتر از سطح زمین بوده، الان به ۲۵۰ تا ۳۰۰ متر رسیده و کنترل کیفی روی این منابع بسیار پایین است. مجموع این موارد باعث میشود که زمین فرونشست داشته باشد و این منابع آبی را از دست دهیم.»
حرفهای این مقام مسئول به دست فراموشی سپرده شد. پیش از این
نشنال جئوگرافیک در گزارشی وضعیت آبهای زیرزمینی ایران را فاجعهبار ترسیم کرده بود: «ظرف ۱۵ سال گذشته، سطح آبزیرزمینی به طور متوسط هر سال نیممتر کاهش داشته است. با از دست رفتن آب، خاک و سنگ فرسوده شده و در نهایت زمین نشست میکند.»
بر اساس پژوهشی که تابستان ۲۰۱۲ در مجله نیچر (
Nature) منتشر شد، وضعیت آبزیرزمینی در بسیاری از نقاط جهان نگران کننده است. نِهِشتِ* آب زیرزمینی (Groundwater footprint) نخستین بار در این مقاله مطرح شد. نهشت آب زیرزمینی
مناطقی را شامل میشود که نیازمند مصرف پایدار منابع آبهای زیرزمینی است و بهرهدهی زیستبوم** در این مناطق به آبهای زیرزمینی وابسته است. در این مطالعه سطح نهشتهای آب زیرزمینی را در حدود ۱۳۲ میلیارد متر مترمربع برآورد شده است، رقمی که تقریبا سه برابر و نیم بیش از سطح سفرهها و آبخوانهای فعال کره زمین است. به عبارت دیگر، مصرف این آبها بیشتر از تغذیه سفرههای زیرزمینی است. در این رابطه هفت کشور نقش برجستهتری دارند که در کنار آمریکا، مکزیک، چین، عربستان، هند و پاکستان، نام ایران هم دیده میشود.