سامانه الکترونیکی جامعه محیط زیست

مقدمه:

شاید بتوان یکی از بزرگ‌ترین قربانیهای جنگ‏های عصر جدید را منابع طبیعی، محیط زیست و میراث فرهنگی برشمرد که در برخی موارد، آثار و پیامدهای این بحران‏ها، پس از گذشت سالیان سال آشکار می‏گردد. بر اساس مطالعات انجام شده از سوی سازمان ملل متحد، در 60 سال گذشته دست کم 40 درصد منازعات داخلی و مرزی در جهان، برسر دستیابی به منابع و ذخایر طبیعی رخ داده است. این که این منازعه ها چه تاثیری بر محیط زیست و در نهایت سلامت مردم درگیر دارد، هرچند هیچ گاه منتشر نمی شود. اما مشاهده ها نشان می دهد شهروندان مناطق جنگی، سال ها پس از پایان جنگ بابت عوارض ناشی از تاثیر جنگ بر محیط زیست، هزینه می دهند.بنابر اهميت موضوع، مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای نخستین بار در سال ۲۰۰۱ با تصویب قطعنامه‌ای روز ۶ نوامبر هر سال (15 آبان ماه) را به عنوان روز پیشگیری از تخریب محیط‌زیست در جنگها و مناقشات مسلحانه نامگذاری کرد. هدف از نامگذاری این روز جلب توجه افکار عمومی و بین‌المللی به آثار زیان­بار جنگ بر تخریب طولانی مدت محیط زیست، اکوسیستم‌ها و منابع طبیعی است.

جنگ، کابوس محیط زیست:

اثرات جنگ برمحیط زیست به چهارموردگسترده تقسیم می شود: تخریب زیستگاه ها، آوارگی وپناهندگی انسانها، ازبین رفتن گونه های گیاهی وجانوری وتخریب زیرساختهای شهری.

 

تنگی نفس پس از 20 سال:

جنگ ایران و عراق در سال 1988 به پایان رسید.صدام حسین در سال 2006 ، اعدام شد.حالاامادرسال 2013 میلادی،شهروندان ایرانی هنوزبابت تصمیمی که روزی برای پیروزی درجنگ گرفته شد،تاوان می دهند.جدا ازتمامی دلایل کوچک و بزرگی که به بروز گرد وغبار می انجامد، خشک کردن تالاب بزرگ هورالعظیم ازمهمترین دلایل تولید گردوغباردرمنطقه بوده است. هورالعظیم به دستور صدام حسین خشک شد تا راه نفوذ نیروهای ایرانی از این تالاب به خاک عراق بسته شود.حالا بیست سال پس از پذیرفتن قطعنامه 598 وبیش ازهفت سال ازکشته شدن صدام حسین، بستراین تالاب به یکی ازمهمترین کانون های تولیدگردوغبار درمنطقه خاورمیانه تبدیل شده است.

 مزارع مین:

جدا از گرد و غبار، در جنگ هشت ساله ایران و عراق، بیش از 20 میلیون انواع مین و مواد منفجره در مساحتی حدود 42 هزار کیلومتر مربع در اراضی پنج استان آذربایجان غربی، کردستان، ایلام، کرمانشاه و خوزستان پراکنده شد. این مزارع مین هنوز در این مناطق قربانی می گیرند.

تخریب عامدانه اکو:



نمايندگي حفاظت محيط زيست بيله سوار –14 آبانماه 93 -ويژه نامه شماره4

 

بر اساس آن چه موسسه صلح و محیط زیست منتشر کرده است، خسارات زیست محیطی‌ ناشی‌ از جنگ و خشونت و نیز فروپاشی نهاد‌های ذی ربط بعد از جنگ، امروزه بهداشت، معیشت و امنیت نوع بشر را در اغلب کشور‌ها مورد تهدید قرار می دهد. در عراق، خشک شدن نیزار‌ها و هورهای جنوب عراق در دهه‌های 1980 و 1990 نمونه ای از هدف قرار دادن عامدانه اکو سیستم برای دست یابی‌ به اهداف سیاسی و نظامی دولت صدام حسین بوده است. این اتفاق در حالی که اثرات مستقیم و فوری بسیار گسترده ای بر زندگی‌ مردم عراق داشته، دارای آثار درازمدتی نیز مانند آلودگی هوا و آکندگی هوای منطقه از ریزگرد‌های معلق بوده است، بررسی ها نشان می دهد دست کم 100 منطقه در عراق با اورانیوم ضعیف شده و اثرات سلاح‌های رادیواکتیو انگلیسی‌ وآمریکایی در طول دوجنگ خلیج فارس،آلوده شده اند. گزارش های مشابهی‌ نیزدرمورد بوسنی و هرزه گوین و کوزوو وجود دارد. برخی‌ ناظران معتقدندسلاح‌های مشابه درجنگ اخیر لیبی‌ نیزبکار رفته استخلیج فارس، غزه، افغانستان:

از زمانی‌ که تخریب بیش از 600 چاه نفتی‌ در کویت در پایان جنگ اول خلیج فارس سبب آلودگی های وسیع شد، محیط زیست شکننده این منطقه بخش زیادی از تنوع زیستی‌ و ظرفیت تولیدی خود را از دست داده است. دهه ها جنگ خانمانسوز در نوار غزه نیز  منابع آب های زیر زمینی‌ بیش از یک و نیم میلیون فلسطینی را که برای آشامیدن و کشاورزی به آنها وابسته اند به شدت آلوده کرده است.افغانستان نیز پس ازسالها جنگ داخلی‌ از بحران‌های محیط زیستی‌ مشابهی‌ رنج می برد. شرایطی که در انتظار سوریه نیز هست.

 آوارگی:

یکی‌ از اثرات معمولی‌ و مخرب جنگ،آوارگی انبوه مردمانی است که از خشونت و عدم امنیت فرار می کنند.جابه جایی جمعیت درچنین حد و اندازه ای نه تنها سبب رنج و عذاب مردم و اختلال در فعالیت‌های اقتصادی شده، بلکه موجب خسارات شدیدبه محیط زیست بویژه درمناطق خشک ولم یزرع یا مناطقی که ازلحاظ زیست محیطی در درجه پستی قرار دارند، می شود.