فناوري اطلاعات براي محيط زيست
بهعقيده يکي از انديشمندان علوم ارتباطات، انسان ذاتا موجودي اجتماعي نيست و خود ميتواند نيازهاي اوليه خود را تامين کند، اما عاملي بهنام نياز به ارتباط او را به زندگي اجتماعي کشانيده است. بشر پس از هزاران سال زندگي، تمام تلاش خود را کرده تا بتواند بهترين ابزار را براي رفاه بيشتر بهوجود بياورد.
بهعقيده بشر امروزي دانش بيشتر برابر است با توليد ابزار بهتر براي زندگي راحتتر و آسودهتر. اما اين آسودهطلبي انسان در بسياري موارد بهزيان او تمام شده است. يکي از اين کجرويهاي خطرناک آلودگي محيط زيست است که بهنوعي حيات اوليه بشر را مورد تهديد قرار داده است.
يکي از شاخههاي نوپديد آلودگي زيستمحيطي شاخه مربوط به محصولات فناوري اطلاعات است که داراي جوانب و عواقب بسيار زياد است. رفع آلودگي رايانهاي نه يک موضوع حاشيهاي بلکه يک اصل مهم و انکارناپذير است و براي همين تقريبا تمام جشنوارهها و نمايشگاههاي معتبر بينالمللي در حوزه برق و الکترونيک با شعار و محصولات سازگار با محيط زيست تشکيل ميشوند.
اتحاديه بينالمللي حفاظت از محيط زيست که بيشتر با نام اختصاري (IUCN) شناخته ميشود، در بيانيه سال 2007 خود زبالههاي رايانهاي را جزو دسته اول آلايندههاي زمين دانست و اين يعني بهصدا در آمدن زنگ خطر براي تمام کشورها تا به فکر زندگي سالمتر باشند.
يک قانون جديد: قانون توليد بر اساس استانداردهاي زيستمحيطي شامل سيستمهاي رايانهاي نيز ميشود که برخي از آنها در حال حاضر اجباري و برخي اختياري است.
رايانه آلوده نخريد
رايانهها در 3محور اصلي داراي آلودگي هستند: منابع تغذيه، قطعات و نرمافزارهاي آنها.
1- منابع تغذيه بهينه: در بسياري از سيستمهاي خانگي و رايانههاي صنعتي براي ساعات طولاني روشن هستند و اين روشن ماندن طولانيمدت دستگاهها باعث ميشود مقدار هدررفت انرژي در اين سيستمها افزايش يابد. اما سيستمهاي هوشمند سعي ميکنند با مديريت انرژي منابع آنها را در کممصرفترين حالت قرار دهند. براي نمونه سيستمعامل مکينتاش با پايين آوردن سرعت چرخش ديسک سخت و فعالکردن حالت سکون و همچنين با استفاده از نمايشگرهاي LED باعث صرفهجويي در انرژي شده است. بهگفته اين شرکت در سايت رسمي خود، نسل جديد رايانههاي اپل حتي در فاصله زماني ميان فشردن دو کليد، در حال انجام مديريت منابعي مانند پردازنده است تا مقدار کمتري از ميليوات انرژي استفاده کند.
شايد از ديد يک کاربر اين کار بيهوده باشد اما کم شدن 40درصدي مصرف در طول هفته رقم خوبي براي يک رايانه زيستمدار است. شرکت دل نيز با ساخت انواع جديدي از لپتاپهاي سازگار با محيط زيست به اين دسته پيوسته است. نوکيا، اچپي و آيبيام نيز در زمره شرکتهاي رقيب اين حوزه هستند.
2- قطعات کممصرف: در اين مرحله که تقريبا تمام قطعات الکترونيکي رايانه را شامل ميشود، بايد در نظر داشت که اين قطعات از سويي کمترين مقدار مصرف را داشته باشند و از سوي ديگر قابل بازيافت و عاري از مواد سمي باشند. رايانههاي قديمي که افزايش حرارت زيادي بههمراه داشتند، جاي خود را به قطعاتي با رسانايي بيشتر دادهاند که مقدار انرژي كمتري مصرف ميکنند و قطعات اصلي و محافظ آنها هم داراي پوششهاي سالمتري هستند. وجود موادي مانند ارسنيک، جيوه، پيويسي و امثال آن در محصولات رايانهاي مشکل اصلي قطعات است. شرکتهاي سازنده نمايشگر و پردازنده براي از بين بردن BFR و پيويسي از بردها، کابلهاي داخلي و خارجي، متصلکنندهها، عايقها و ديگر بخشهاي داخلي با هم بهرقابت پرداختهاند و شرکتهايي مانند اپل و دل ادعا ميکنند در محصول نهايي خود ارسنيک و جيوه را حذف کردهاند.
3- نرمافزارها: اينکه فکر کنيم نرمافزار فقط يک کار انجام ميدهد، درست نيست؛ چراکه بايد مواردي مانند مديريت منابع و بهينهسازي انرژي را نيز انجام دهند. تصور کنيد حدود 2ميليون رايانه مجهز به سيستمعامل ويندوز بتوانند در نرمافزاري مانند ورد با بهينهسازي مصرف، فقط يك واحد از مصرف انرژي خود بکاهند، اين باعث ميشود در سطح جهاني، مقادير زيادي واحد انرژي کمتر توليد شود و به همين ميزان نيروگاهها کمتر کار کنند و محيط زيست کمتر آلوده شود.
مشکل نرمافزارهاي امروزي عدم بهينهسازي کامپيوتر براي مديريت مصرف برق است. مثلا در مواردي كه ميخواهيد از رايانه خود تنها بهعنوان يک پخشکننده صوتي يا تصويري استفاده کنيد يا ميخواهيد فقط يک برنامه معمولي در رايانهتان فعال باشد نسبت به استفادههاي مهمتر، مصرف برق بايد متفاوت باشد. روشن بودن رايانه فقط براي زماني که از اينترنت دانلود ميكنيد، ميتواند به توليد دياکسيدکربن منجر شود. بهگفته يکي از کارشناسان ميزان CO2 ناشي از فعاليت 15 رايانه معادل يک خودروي سواري است. بهعقيده اين کارشناس مرکز بهينهسازي توليدات الکترونيکي اروپا، هر رايانه اگر بهينهسازي نشود بهطور متوسط هر سه ماه معادل يک بشکه نفت خام انرژي مصرف ميکند.
چاره چيست؟
سيستمعاملهاي هوشمند، امروزه حداکثر تلاش را براي بهينهسازي مصرف انجام ميدهند، اما عدم رعايت يا رعايت كم اين موضوع در سيستمعاملي مانند ويندوز باعث شده نرمافزارهايي براي اين کار توليد شوند که در جاي خود قابل بررسي هستند. اين نرمافزارها ميتوانند مصرف سيستم شما را نمايش داده و مديريت آن را به شما بسپارند. يک نمونه رايگان آن را ميتوانيد با نام Local Cooling دريافت و استفاده کنيد.
محور جديد: آلودگي خدمات
شايد براي مصرفکننده معمولي چيزي قابل لمس و درك نباشد اما بهعقيده کارشناسان، هر جستجو در اينترنت توليد CO2 ميکند. نتايج تحقيقات نشان ميدهد انجام دو جستجو در موتور جستجوي گوگل از يک رايانه خانگي ميتواند برابر يک کتري برقي براي جوشانيدن يک ليتر آب دياکسيدکربن توليد کند و بهگفته يکي از فيزيکدانان دانشگاه هاروارد يک جستجوي معمولي در موتور جستجوي گوگل 7 گرم CO2 توليد خواهد کرد و بههمين دليل جستجوي گوگل تاثيرات نامطلوب زيستمحيطي در پي دارد.
روزنامه سانديتايمز در توضيح اين مطالعات در مقالهاي اعلام کرد گوگل درباره مصرف انرژي و توليد کربن خود بسيار پنهانکار بوده و از افشاي موقعيت مراکز دادههاي خود سرباز ميزند. اين در حالي است که چند صد ميليون جستجوي اينترنتي روزانه، مصرف بالاي انرژي الکتريکي و انتشار گازهاي گلخانهاي توسط رايانهها و اينترنت بهتازگي نگرانيهايي را برانگيخته است. در مقابل اين صحبتها اريك اسميت مديرگوگل اعلام كرده، اقدامات جديدي در حوزه انرژي انجام خوهد داد. اسميت و جفري آر. ايملت مديرعامل شركت جنرال الكتريك خاطرنشان كردند، سرمايهگذاريهاي مشتركي روي فناوريهاي جديد براي توسعه سيستمهاي توليد انرژي انجام خواهند داد. اين تلاش منجر به توليد ابزارهايي خواهد شد كه در اختيار مصرفكنندگان قرار ميگيرد. مهندسان شركت گوگل اميدوارند بزودي ابزاري توليد كنند كه به مردم كمك ميكند در مورد نحوه استفاده از انرژي بهتر تصميم بگيرند. در حالي كه گوگل سرمايهگذاريهاي خود را براي توليد روشهاي جديد توليد انرژي افزايش داده است، مركز Google.org با سرمايهگذاري فراوان ميكوشد روشهاي توليد انرژي را با محيط زيست سازگار كرده و از منابع تجديدشدني استفاده كند. اين پايگاه اطلاعرساني مرجع خوبي براي تحقيقات فناوري و زيستي است.
نكته: سعي كنيم هنگام خريد رايانه به ميزان مصرف آن نيز توجه داشته باشيم و تا جاي ممكن تجهيزات سالمتري تهيه کنيم. فناوري اطلاعات براي آسودگي انسانها بهوجود آمده و بايد از کجروي محافظت شود.