یک خاکبرداری کوچک که کوهنوردان میگویند یکی، دو ساختمان در آن جای میگیرد، بالاتر از کتیبه و آبشار گنجنامه، در مسیر قله الوند. رئیس جمعیت هلال احمر همدان میگوید آنجا قرار نیست اتفاقی بیفتد، تنها قرار است یک زیرزمین کوچک برای پایگاه امداد و نجاتی که آنجا احداث میشود ساخته شود. فعالان مدنی اما نظر دیگری دارند. منابع طبیعی نیز به مراجع قضایی شکایت برده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در این باره به «قانون» میگوید: «در یک محوطه ۴۵۰ متری در بالای میدان میشان، که با کتیبههای گنجنامه ۲ کیلومتر فاصله دارد، یک چهاردیواری بود که از قبل به تربیت بدنی واگذار شده و مخروبه بود. آنجا با توجه به اینکه ایستگاه تلهکابین است و رفت و آمد کوهنوردان و گردشگران را داریم و بادهای شدیدی که گاهی میوزد و مسائلی از این دست، قرار بود جمعیت هلال احمر یک پایگاه امداد و نجات بسازد.»
محمدرضا همتی با تأکید بر اینکه ساخت این پایگاه ضروری بود میگوید: «ظاهراً زمانی که خواستهاند دیوارها را ترمیم بکنند و ساختمانسازی کنند یک مقدار خاکبرداری هم جلوی این بنای مخروبه انجام شده است که مازاد بر آن زمین ۴۵۰ متری بوده است. این موضوع را همکاران ما بررسی کردهاند و تشکیل پرونده دادهاند و اکنون در دادگستری در حال رسیدگی است.»
او با تأکید بر اینکه اداره کل منابع طبیعی اقدام قضایی کرده است میگوید: «در واقع موضوع این بود که یک بنای مخروبهای بود برای تربیت بدنی که از سی چهل سال پیش مخروبه شده بود.آن را احیا کردند اما اشتباهی که کردهاند این است که جلوی آن ساختمان حدود ۱۵۰ متر خاکبرداری کردهاند که پایین همان ساختمان پارکینگ درست کنند.این قسمت جلویی که خاکبرداری شده در محدوده نبوده و غیرمجاز بوده است.»
با این حال یک فعال میراث فرهنگی و محیط زیست استان همدان در گفتوگو با «قانون» ابعاد ماجرا را مهمتر ارزیابی میکند: «من تماسی با رئیس جمعیت هلال احمر داشتم که گفتنداتفاقی قرار نیست آنجا بیفتد و یک زیرزمین کوچک قرار است بسازیم اما آن حجم خاکبرداری که آنجا صورت گرفته است مربوط به یک زیرزمین کوچک نیست. بخشی از دشت میشان را تخریب کرده است. به لحاظ متراژ نمیتوانم تخمینی بزنم اما حجم بزرگی است که میتوان در آن چند ساختمان ساخت. اینجا هر اتفاقی بیفتد چون بالادست کتیبهها و آبشار گنجنامه قرار دارد، هر ساخت و ساز و خاکبرداری و تخریبی انجام شود، آسیبش به کتیبهها و آبشار میرسد.» حسین زندی در توضیح پیشینه ماجرا میگوید: «دشت میشان یک دشتی پای قله الوند و بالاتراز کتیبههای گنجنامه است که کنار مسیر کوهنوردان به سمت قله الوند قرار دارد. این دشت چمنزاری نزدیک به 10هکتار است که بخشی از آن را تلهکابین گنجنامه به عنوان ایستگاه مقصد ساختو ساز کرده است. یعنی تلهکابین از کنار کتیبهها و آبشار گنجنامه شروع میشود و بالا میرود و در میدان میشان گردشگران را پیاده میکند. به این ترتیب بخشی از میدان میشان را مجموعه تلهکابین قبلا خراب کرده است. چند درخت را از میان برده و عشایری که آنجا فعالیت میکردند را از آنجا حذف کرده و چمنزارها را شخم زده و بخش بزرگی را آن زمان از میان برده است.»
او ادامه میدهد: «در این دشت میشان، سه تا ساختمان قدیمی داشتیم که دو تا پناهگاه کوچک است که کوهنوردان ساختند و یک پایگاه امداد و نجات هلال احمر . تقریبا دو هفته پیش هلال احمر همدان اقدام به ساخت و ساز کرده است و برای این کار خاکبرداری و صخرهبرداری و تخریبهایی هم انجام داده است.»
زندی با تأیید فاصله زیاد عملیات ساختمانی با کتیبهها، درباره آسیبهایی که این فعالیت ایجاد میکند توضیح میدهد: «درست است که فاصله زیاد است ولی آبی که از اینجا و از چشمههای میدان میشان خارج میشود به آبشار گنجنامه میرسد. وقتی شما مسیر یک چشمه و رودخانه را تغییر میدهید، زمستان که برف و بهمن میآید، ممکن است این آب با هر بارشی تبدیل به سیل شود، ممکن است آسیبهای جدی به پایین دست وارد کند و یا موجب فرسایش شود.»
او با تأکید بر اینکه الوند به عنوان میراث طبیعی ثبت شده است پایین دست آن هم کتیبههای گنجنامه به ثبت ملی رسیده و کنار آن هم آبشار گنجنامه که ثبت در فهرست آثار ملی است قرار دارد میگوید: «البته عملیات اجرایی با اینها آنقدر فاصله دارد که میراث نتواند وارد شود اما چون بالادست آن است و آبشار گنجنامه درواقع در حوزه آبریز میدان میشان است قطعاً به آنها آسیب میزند. مسئله دیگری که آنجا داریم بحث حریم ارتفاعی است. این عملیات در ارتفاع 2600و 2700متری انجام میشود و در آن ساخت و ساز میکنند. هرگونه ساخت و سازی در این ارتفاع ممنوع است اما متأسفانه مسئولان ارشد استان سکوت کردهاند و این اتفاق میتواند به بدعتی تبدیل شود تا بعد از این کم کم در ارتفاع ۲۷۰۰ متری هم بروند ساختمان و شهرک بسازند.»
زندی در پایان با اشاره به اینکه اولین اعتراضات در این مورد را کوهنوردان انجام دادهاند میگوید که اعتراضات کوهنوردان هم، چه در مورد ساختوسازهای جدید تلهکابین و خاکبرداریهایی که انجام دادند و چه در مورد خاکبرداری جمعیت هلالاحمر، در این مدت به جایی نرسیده است. پیشتر نیز فعالان میراث و محیط زیست از کوهخواری گسترده در الوند همدان و در نزدیکی گنجنامه خبر داده بودند. فعالیتهایی همچون جادهسازی، ساخت و ساز هتل، تغییر مسیر آبهای طبیعی (رودخانهها و چشمهها و نهرها) و ... در شرایطی رخ میدهد که مسئولان استان این فعالیتها را با مجوز و تحت عنوان «توسعه گردشگری» انجام میدهند با این حال مدیرکل میراث استان همدان میگوید این نقطه از همدان «محور گردشگری» ماست و میخواهیم آن را «ساماندهی» کنیم.