پایگاه خبری تحلیلی پاوه پرس؛ اخیرا جلساتی در خصوص لزوم گنجاندن آموزش محیط زیست در برنامه درسی کشور با حضور عده ای از دلسوزان حوزه محیط زیست در معاونت آموزش سازمان حفاظت محیط زیست مطرح که نهایتا تصمیم گیری به ایجاد مدارس جامع محیط زیستی منجر گردید. که گزارش جلسات آن بر روی سایت سازمان حفاظت محیط زیست منتشر گردیده است.
با توجه به پیگیری روند اجرای کار ذکر چند نکته ضروری بنظر می رسد .
۱- عنوان
“مدرسه جامع محیط زیستی “ مشکل دارد چراکه به فرض ما به ۶۰ مدرسه در ۳۰ استان (طبق آنچه که به تصویب رسیده) این عنوان را اختصاص دادیم.
اولا عنوان
“جامع” با توجه به طرح مطالعه شده معنا و مفهوم خاصی ندارد. در حالی از کلمه جامع استفاده شده که نهایتا ” فعالیت محیط زیستی مدرسه را به ۷ روز تقلیل داده اند. می توانستند این عنوان هفت روز را حذف نمایند و به بزرگداشت روزهای جهانی و ملی محیط زیستی در سراسر مدارس تغییر دهند”.
ثانیا مدرسه ای با این عنوان یعنی مدرسه ای که فقط در رابطه با محیط زیست فعالیت می کند و رئوس مطالبش نیز از مدارس عمومی کشور مستقل هستند با توجه به آنکه ما الان دارای دانشگاه و رشته های مرتبط محیط زیستی هستیم و موفقیت چندانی ندارند.
۲-
بایستی همه مدارس کشور با توجه به تعداد دانش آموزان موظف به صرفه جویی در منابع انرژی گردند. حال از یک کارگزارش گونه که بنظر می رسد هدف این برنامه است , اثر این کار بر سایر دانش آموزان و جامعه چگونه خواهد بود! مشخص نیست.
۳- همه فعالان این حوزه باور دارند که هدف از آموزش محیط زیست منحصر شدن در چند مدرسه و دانشگاه نیست . بهبود و حفظ و ارتقاء محیط زیست نیازی همگانی و همه جانبه است.
۴- در مطالبی که باید وارد درس شوند مطالبی کلی و فاقد قابلیت اجرایی هستند . مثلا مطالب مطرح شده ای همچون:
الف . زیستن در محیط زیست
ب. تجربه جانداران
ت. تجربه عوامل بی جان محیط زیست
ث. رصد اثر انسان بر محیط زیست
ج. همیاران محیط زیست
ح. رفتار حفاظتی
خ. شهروند محیط زیستی
بیانگر این مطلب است ،برنامه ریزان این مدارس در حوزه آموزش محیط زیست هیچ گونه تجربه ای ندارد.
۵-
در مستندات قانونی هم بایستی به دستورات مکرر قرآن و پیامبر و ائمه و نیز کنفرانس های بین المللی اشاره می گردید.
۶- عدم حمایت جدی سازمان حفاظت محیط زیست ویا حضور سازمان بعنوان مجری و بخشی از کار پسندیده نیست و بهتر است سازمان حفاظت محیط زیست از راه بکارگیری فارغ التحصیلان رشته آموزش محیط زیست نقش ناظر و مشاور فعال را بازی کند.
۷- بهتر است خود برنامه آموزش محیط زیست در برنامه ششم کشور مطرح و بعنوان بندی جداگانه به تصویب نمایندگان برسد تا آنکه اجرایی شدن کار پشتوانه قانونی پیدا کند.
به نظر می رسد از سه حوزه مهم در یک مدرسه محیط زیستی که عبارتند از:
a. برنامه درسی
b. مدیریت منابع
c. مدیریت محیط مدارس
فقط مدیریت محیط مدرسه مورد تاکید قرار گرفته است. در برنامه درسی تهیه کتابی به عنوان کتاب محیط زیستی به جهت نادیده گرفته شدن ضرورت گنجاندن مطالب محیط زیستی در همه عناوین درسی مخالف هستم و جز اضافه نمودن بار کاری دانش آموزان کار خاصی صورت نخواهد داد. در کلاسی که در یک مدرسه ابتدایی بیش از ۳۵ نفر شاگرد وجود دارد اجرایی نمودن این کارها کمی مشکل به نظر می رسد.
۸-
آیا واقعا تشکیل شورای محیط زیست در سطح استان ها برای برنامه ریزی جهت اداره نمودن دو مدرسه در هر استان امری شدنی است؟ حال اعضای این شورا چه کسانی باشند و چقدر در مورد محیط زیست و آموزش محیط زیست و اهداف جهانی آگاهی داشته باشند بماند! و خدای ناکرده در جامعه ما اهداف سیاسی چقدر برنامه را متاثر می سازد ؟
۹-
بنظر بنده بهتر است این مدارس در سطح شهرستانهایی تشکیل گردند که دسترسی به طبیعت و تنوع زیستی آسانتر بوده و خود مراکزی جهت پذیرش گردشگران و اردوهای دانش آموزی باشند و چه بهتر که از نظر مساحت و امکانات نیز گسترش یابند. شاید سازمان بهتر بود مراکز آموزش محیط زیستی با هدف آموزش به همه مدارس تاسیس نماید. مانند اردوهای راهیان نور دانش آموزان در آن آموزش ببینند. و از بودجه پارک های علم فن آوری نیز بهره برد. البته ضرورت وجود قانون امری حیاتی است.
۱۰- بهرحال گرچه به آینده اینگونه مدارس آنچنانکه تعریف شده امیدورا کننده نیست ولی بهرحال می تواند پایه حرکت ما به سمت واقعی آموزش محیط زیست را بنیاد نهد و همچنین تا حدودی زمینه کاری برای فارغ التحصیلان آموزش محیط زیست دانشگاه را فراهم نماید که امید است در تصویب اعضای شورای و مربیان به این دوستان نیز اشاره گردد.چیزی که ۴۵ سال از سایر کشورها عقب مانده ایم.
۱۱-
تاکید بر آموزش محیط زیست باید همگانی بودن محیط زیست باشد و محدود نمودن به این تعداد مدرسه نوعی شکست آموزش محیط زیست در ایران خواهد بود.
محمود رستمی تبار
۹۴/۲/۱