در حالی که پلدختر جنوبیترین شهر استان لرستان یکی ازمناطق ویژه کشور از وجود حیث تالابها و مناطق طبیعی و تفریحی استان لرستان و کشوراست، مردم هر روز شاهد تهدیدات و تخریبهای منابع زیستی هستند به گونهایی که برخی تالابهای پلدختر به مثابه (گری بلمک) بزرگترین تالاب استان لرستان در حال مرگ تدریجی هستند.
این در حالی است که شهرستان پلدختر دارای 11تالابهای فصلی و دائمی چون گریبلمک، گریجمجمه، تکانه، لفانه، کبود و زردا به است که تالاب گریبلمک با بیش از 500 هکتار وسعت بزرگترین آنها است.
در سالیان اخیر تالابهای شهرستان پلدختر به ویژه تالاب گریبلمک انواع تهدیدات و تخریبهای بیسابقهای را تجربه کردهاند، به طوری که در اقدامی عجیب درسال 1375 آب تالاب گریبلمک با صرف هزینههای بسیار توسط یک کانال به طول دو کیلومتر به رودخانه کشکان تخلیه شد تا با خشک شدن این تالاب زمینه توسعه اراضی کشاورزی در این منطقه فراهم شود.
همه اینها در حالی صورت گرفته که مردم لرستان به خصوص پلدخترهنوز ذهنیت بدی نسبت به خشکیده شدن تالابهای گریبلمک داشته، چرا که متاسفانه در آن سال با دستور استاندار وقت لرستان دستورخشک شدن تالابهای گریبلمک یکی از جاذبههای طبیعی لرستان در پلدختر که بیشترحاصل یک تصمیم سیاسی بود، صادر شد!!!
در سالهای اخیرهم که پدیده ریزگردها به عنوان یکی از پدیدههای مخرب و پرمخاطره حیات بخشی از مردم ایران به ویژه در جنوب ایران را به خطر انداخته ودر پارهایی اوقات چون بهمن ماه سال جاری زندگی آنها را مختل کرده، شاهد استمرار بیتوجهی به تالابهای پلدختر به عنوان زیستگاه گونههای نادر پرندگان و طبیعی بودیم که خشک شدن واز بین رفتن اکوسیستم این تالاب قطعا گریبلمک بزرگترین تالاب لرستان همچون هورالعظیم تبدیل به کانونی جدید برای تولید ریزگردها شود و وضعیت گرد و غبار در غرب کشور را بحرانیتر سازد، امری که موردنگرانی اصحاب محیط زیست و فعالان این عرصه قرارگرفته است.
در این زمینه مهردا فتحی بیرانوند مدیر کل حفاظت محیط زیست لرستان به خبرنگار فارس در پلدختر گفت: جوامع محلی بر این باورند که استفاده از زمین تالابها میتواند محصول بسیار خوبی را به آنها هدیه کند، در حالی که تحقیقات نشان میدهد که زمین تالاب تنها در سالهای نخستین میتواند محصولات خوبی را تولید کند و بعد از گذشت چندین دوره کاشت شاهد تولد زمینی خشک خواهیم بود که به دلیل تالابی بودن اراضی حیات از آن رخت بر بسته است.
استان لرستان با ظرفیتی بینظیر در حوزه طبیعت گردی و صنعت اکوتوریسم دارای تالابهای11 گانهای است که هر کدام میتوانند به عنوان فرصتی بیبدیل در این حوزه مورد توجه قرار گیرند، این در حالی است که عدم حفاظت از این تالابها به دلیل این که جزو مناطق حفاظت شده، محسوب نمیشوند، موجب تعرض انسان با روشهای مختلف به این تالابهای زیبا شده است.
در حال حاضر وضعیت خشک شدن تالابهای استان به ویژه در شهرستان پلدختر برای تبدیل آنها به زمین کشاورزی وهمچنین بهرهبرداری نامناسب از منابع آبی و حفر متعدد و بیقاعده چاههای کشاورزی به خصوص در سطح اراضی جایدر به گونهای است که برخی از این تالابها همچون گریبلمک و زردا به طور کلی از پهنه طبیعت استان لرستان محو شدهاند.
حمید مرادی یک کارشناس ارشد محیط زیست که هم اکنون در یکی از دانشگاههای جنوب کشور مشغول به تحصیل است گفت: باید اذعان داشت که اگر آرامش تالابها حفظ شود، شاهد خدمات اکولوژیکی بسیاری توسط این محیطهای طبیعی هستیم که میتوان به ذخیرهسازی آب، حفاظت در مقابل طوفان و کاهش تخریب سیل، مهار فرسایش، تزریق مجدد آبهای زیرزمینی و تعدیل آب و هوای محلی اشاره کرد، حفظ ذخایر ژنی گیاهی و جانوری، تامین آب، آبزی پروری، تولید چوب، تامین انرژی و کاربردهای تفریحی و گردشگری از دیگر مزایای حیات تالابها است.
مدیر کل حفاظت محیط زیست استان لرستان در ادامه گفت: بزرگترین و زیباترین تالاب شهرستان پلدختر و به تعبیری جنوب استان لرستان، تالاب معروف گریبلمک با مساحتی حدود 600 هکتار بوده که با یک عمد و سوء مدیریتی وسو استفاده برخی افراد ذینفع تغییر کاربری و خشک شده است.
مهرداد فتحی با اشاره به ضرورت احیای تالابهای تنور گر دورود ، بیشه دالان بروجرد و گریبلمک پلدختر اظهار داشت: احیای گریبلمک را پیشنهاد وبه تهران ارسال کردهایم و در تداوم این اقدامان سازمان محیط زیست دستور دادهاند که اراضی کشاورزی مجاور تالاب برآورد قیمت شده تا تامین اعتبار شده ودر صورت تامین اعتبار اراضی کشاورزی سنددار قیمتشان پرداخت و نسبت به احیای این تالاب اقدام کنیم.
فرماندار پلدختر در این خصوص به خبرنگار فارس گفت: تالابها حیات زنده طبیعی و اکوسیستمی منحصر به فرد هستند.
قدرت الله ترابینژاد افزود: تالابهای پلدختر باید با برنامهریزی حفظ شوند.
وی تصریح کرد: برخی از تالابهای پلدختر از بین رفته و یادر معرض خطر هستند که باید زمینه احیای آنها فراهم شود.
این مسئول خاطر نشان کرد: تالاب گریبلمک تنظیم کننده آب سایر تالابها و منابع آبهای زیرزمینی بخشی از جایدر است که احیای آنها میتواند به احیای چشمهها و آبهای زیرزمینی و تقویت منابع آب منجر شود.
وی گفت: به دنبال احیای گریبلمک هستیم به طوری که در این زمینه مکاتباتی با معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست انجام گرفته و در این راستا با پرداخت حق و حقوق مالکان اراضی کشاورزی مجاور ان امیدواریم با اختصاص اعتبار مناسب این امر محقق شود.
تالابها سیستمهای طبیعی بیهمتا و یکی از شاهکارهای خلقت هستند که به دلیل داشتن پتانسیلهای منحصر به فرد و بعضا ناشناخته، از جایگاه ویژهای برخوردار هستند، به طوری که پتانسیلهای زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی، ورزشی، زادآوری آبزیان، منبع انرژی لجنی و گیاهی، حیات وحش، حمل و نقل، شیلات، ذخیرگاه مواد ژنتیکی گیاهی و جانوری، جلب گردشگر و دهها کارکرد، متفاوت و موزون دیگر را به طور یکجا در خود دارند.
طبق برآورد برخی کارشناسان، ارزش هر هکتار تالاب در تالابهایی که پذیرای حداقل 20 هزار پرنده مهاجر در سال باشند از لحاظ بوم شناختی به 100میلیون دلار میرسد، لذا با یک حساب سرانگشتی میتوان فهمید که چه خسارتی نصیب شهرستان محروم پلدخترشده است.
این تالابها برخی دائمی و برخی به صورت فصلی هستند که تالاب گریبلمک بزرگترین تالاب استان لرستان محسوب شده و این تالاب در حال حاضر با توجه به زهکشیهای انجام شده به یک تالاب فصلی کوچک و موقتی تبدیل شده است.
*آلودگی 130 روز هوای لرستان در سال جاری
مدیر کل محیط زیست لرستان در ادامه گفتوگوی خود با فارس در پلدختر گفت: امسال بیش از 130روز هوای آلوده در لرستان داشتهایم که احیای اکوسیستم تالابی، احیای گیاهان و درختچههای پیرامون آن به همراه درختکاری، ایجاد کمربند سبز در حاشیه شهرها از وقوع پدیده ریزگردها جلوگیری میکند، این درحالی است که درسایه بیتفاوتی مسئولان و متولیان امر مساحت زیادی از این تالاب از دست رفته است، سالانه بیش از 15 گونه پرنده که برخی از آنها جزء گونههای کمیاب هستند به این تالابها مهاجرت میکنند.
در حال حاضر مهمترین نگرانی در مورد تالابهای پلدختر بحث دخل و تصرفهای صورت گرفته در حریم آنها است به گونهایی که در حال حاضر میلیاردها تومان هزینه انجام شده و این تالاب زهکشی شده است.
با صرف هزینههای زیاد آب تالاب گریبلمک توسط یک کانال به طول دو کیلومتر به رودخانه تخلیه میشود تا با خشک شدن این تالاب زمینه توسعه اراضی کشاورزی در این منطقه فراهم شود، این امر موجب شده است که از مساحت 600 هکتاری تالاب گریبلمک بیش از 500 هکتار آن از دست برود.
منبع : فارس