نهنگها به خودکشی دستهجمعی شهرت دارند، اما آیا سواحل دریاها درحقیقت گورستان نهنگها است؟
براساس گزارش BBC، در شمالیترین نقطه جزیره جنوبی نیوزیلند، نواری ماسهای و طولانی به نام خط وداع وجود دارد که از شهرت بسیاری برخوردار است، اما این شهرت ناخوشایند است، زیرا این منطقه به دلیل اینکه یکی از اصلیترین مناطق خودکشی نهنگها است، به شهرت رسیدهاست.
در فوریه 2015، درحدود 200 نهنگ پیلوت یا خلبان در ساحل به گل نشستند. به گفته گروههای نگهبان محیطزیست محلی، این رویداد بزرگترین بهگلنشینی نهنگها که به خودکشی دستهجمعی نهنگها شهرت دارد، در این منطقه طی یک دهه گذشته بودهاست. امدادگران ساعتها برای بازگرداندن نهنگها به درون آب زمان صرف کردند اما در نهایت 100 نهنگ جان خود را از دست دادند، زیرا بدون وجود کمک آب، وزن بدن آنها ماهیچههایشان را نابود میکند.
بقیه نهنگها به کمک امدادگران به صورت مداوم با کمک سطلهای آب مرطوب شده و در راحتترین وضعیت ممکن نگهداری شدند که 60 نهنگ به تدریج دوباره به آب انداخته شدند،اما نهنگها دوباره خود را به خشکی انداختند. محلیها دوباره تلاش کرده و نهنگها را به آب انداختند و اکنون امیدوارند که این جانداران غولپیکر به دریا بازگشته باشند.
سواحلی مانند خط وداع شاید مشهورترین مناطق برای خودکشی و مرگ نهنگها باشد. از هر نظر و با هر هدفی که به این موضوع نگاه میشود، به نظر میآید نهنگها با شنا کردن بیشاز اندازه نزدیک به خط ساحلی، اقدام به خودکشی میکنند. از این رو این سوال پیش میآید که آیا سواحلی مانند خط وداع نقاطی ویژه برای مرگ نهنگها هستند یا نهنگها در دیگر نقاط جهان گورستانهای دیگری نیز دارند؟
این معمایی است که از گذشتههای دور تاکنون بیپاسخ ماندهاست. دو هزار سال پیش ارسطو فیلسوف یونانی این پرسش را مطرح کردهبود که چرا دلفینها و والها به گل مینشینند. او در کتاب تاریخ حیوانات خود نوشتهاست: معلوم نیست چرا این حیوانات خود را به خشکی میاندازند. در تمامی رویدادها گفته میشود این حیوانات بدون هیچدلیلی در هرزمانی اینکار را انجام میدهند.
خودکشیهای گروهی نهنگها، دائما در گوشهو کنار جهان رخ میدهد. نهنگها به صورت انفرادی نیز خود را به خشکی میاندازند، از اینرو بهگل نشینی گروهی به رویدادی گفته میشود که بیش از یک نهنگ خود را به خشکی بیاندازد.
در بریتانیا سالانه 800 نهنگ، دلفین و دیگر اعضای خانواده این جانداران دریایی خود را به ساحل میاندازند. در سال 2013 درحدود 211 رویداد مشابه در اسکاتلند رخ داد. همچنین در جنوب شرق و شمال غرب ایالات متحده، سواحل نیوزیلند و استرالیا نیز سالانه صدها مورد از چنین رویدادهایی تکرار میشوند.
با اینهمه این رویدادها تصادفی رخ نمیدهند. اگرچه به گل نشینی نهنگها و نهنگسانان ممکن است در هرجایی از جهان رخ دهد، برخی از سواحل مانند خط وداع بیشتر از دیگر مناطق چنین رویدادهایی را تجربه میکنند و به نظر میآید آبوهوا اصلیترین عامل انتخاب این سواحل باشد.
در سال 2005 تیمی از محققان از دانشگاه تاسمانی در هوبارت گزارشهای به ثبت رسیده از بهگلنشینی نهنگها طی دورهای 82 ساله در جنوب شرق استرالیا و تاسمانی را تجزیه تحلیل کردند و دریافتند بهگلنشینی نهنگها هر 11 تا 13 سال به اوج خود رسیده و این تغییر تحتتاثیر تغییر الگوی باد قرار دارد.
دانشمندان احتمال میدهند وزش باد، آبهای غنی از مواد غذایی را به سوی ساحل میکشاند و نهنگها را به دنبال این آبها به ساحل نزدیک میکند. همچنین تغییر جهت بادها میتواند موجب ایجاد توفان شده و نهنگها را در میان دریا سرگشته ساخته و آنها را از مسیر اصلی منحرف سازد. به محض اینکه نهنگها در آب کم عمق به دام میافتند، به سرعت توان خود را از دست میدهند.
این دلیل میتواند توضیح دهد چرا نهنگهای خلبان در خط وداع به دام میافتند و جان میدهند. نکته عجیب درباره بهگل نشستن ایناست که این رویداد همزمان برای تعداد زیادی از نهنگها رخ میدهد و از این رو دانشمندان معتقدند رفتار اجتماعی والها میتواند به چنین خودکشیهای دستهجمعی دامن بزند. به این شکل، براساس فرضیه رهبر بیمار، یکی از اصلیترین اعضای یک خانواده یا گروه نهنگها بیمار شده و در میان دریا گم میشود و بقیه گروه به دنبال او در دریا سرگردان شده و به خطر میافتند. شاهد این فرضیه، رویدادی است که در سال 2012 در اسکاتلند رخ داد. یکی از نهنگهای بهگل نشسته پیر و بیمار بود.
براساس فرضیهای دیگر، دانشمندان میگویند نهنگها پس از پیر شدن خود را به آبهای کمعمقتر میرسانند تا خود را از غرق شدن نجات دهند، و یا شاید برای محافظت از دیگر اعضای خانواده در برابر بیماری،خود را از آنها جدا میکند.
با اینهمه،تمامی اینها فرضیههایی اثبات نشده هستند و تاکنون نتوانستهاند دلیلی محکم برای توضیح این رویداد دردناک ارائه دهند. ماننددیگر فجایع زیستمحیطی، انسان نیز میتواند یکی از عوامل مقصر در خودکشی نهنگها باشد، برای مثال تجهیزات صوتی ارتش میتواند نهنگها را نگران و مضطرب ساخته و زندگی آرام آنها را مختل سازد. این امواج باعث میشوند والها زودتر از حد عادی به سطح آب بیایند و از مسیر اصلی خود منحرف شوند. زود به سطح آب آمدن موجب تشکیل حبابهای گازی در خون نهنگها شده و بر فشار خونی آنها تاثیر میگذارد. افزایش تعداد دفعات خودکشی نهنگها در دریاهای مدیترانه و کارائیب که مکان مانورهای ارتش آمریکا بود، باعث شد این فعالیتها در زیستگاههای دلفینها و نهنگها متوقف شود.
با اینهمه، چه انسان در این رویداد مقصر باشد و چه نباشد، محققان موسسه اسمیتسونیان دریافتهاند که قدمت خودکشی دسته جمعی نهنگها به پنج تا 9 میلیون سال پیش بازمیگردد، بقایای فسیلی چنین رویدادی در صحرای آتاکاما در شمال شیلی کشف شدهاست. فسیلها نشان میدهند نهنگها پیش از اینکه به ساحل برسند، مردهبودهاند. از این رو دانشمندان احتمال میدهند این جانداران توسط جلبکی سمی مسموم شدهاند. این رویداد امروزه نیز رخ میدهد و در سال 1987 طی دورهای پنج هفتهای 14 نهنگ گوژپشت دراثر خوردن جلبکهای سمی جان خود را از دست دادند.
با وجود این شواهد، دانشمندان معتقدند از آنجایی که نهنگها بیشترین دوران زندگی خود را در اعماق آب دریاها سپری میکنند، برای یافتن گورستان آنها باید در دل دریاها را جستجو کرد. دانشمندان برای 200 سال درجستجوی سرنوشت نهنگهایی بودند که در دریا میمیرند تا اینکه در نهایت در سال 1977 اولین لاشه نهنگی که در دریا مردهبود، کشف شد. 10 سال بعد نمونهای دیگر به صورت تصادفی در عمق یک کیلومتری از آب دریا در سواحل کالیفرنیا کشف شد. از آن پس دانشمندان با کمک تجهیزات کنترل از راه دور به جستجوی این اجساد پرداخته و دریافتند اجساد نهنگها به سکونگاهی عجیب برای دیگر گونههای دریایی تبدیل میشوند.
اجساد نهنگها در چندین مرحله منبع غذایی جانداران دریایی کوچک و بزرگ،از کوسهها گرفته تا کرمها و خرچنگها خواهند شد. در حقیقت جسد نهنگها به جزیرهای مغذی تبدیل میشود که به ناگهان در بستر بیابانی اقیانوس ظاهر میشود و زمینه تکامل گونههای متنوعی از جانداران دریایی را فراهم میکنند. معمولا جسد یک نهنگ تا 10 سال در بستر دریا باقی میماند،اما در مواردی این مدت برای 50 تا 100 سال ادامه پیدا میکند. هرچه میزان اکسیژن آب کمتر باشد، جسد نهنگها بیشتر باقی میماند.
دانشمندان با توجه به تعداد نهنگهای زنده و طول عمر نهنگها،معتقدند سالانه صدها هزار نهنگ میمیرند، اما مشخص نیست چه تعداد از آنها به عمق دریا سقوط میکنند. با اینهمه تاکنون منطقهای شبیه به گورستان نهنگها در بستر دریاها کشف نشدهاست. دانشمندان احتمال میدهند بتوان چنین گورستانهایی را در مسیر مهاجرت نهنگها یافت. شاید سواحلی مانند خط وداع به نظر گورستان دستهجمعی نهنگها باشد،اما دانشمندان براین باورند گورستانهای اصلی نهنگها را باید در اعماق دریاها جستجو کرد.
منبع : همشهری آنلاین